Gebelik öncesi hazırlıktan doğuma kadar takip, ultrason incelemeleri ve tarama testleri.
Gebelik öncesi danışma, gebe kalmadan önce gebeliğe hazırlığın planlanmasıdır. Folik asit ve iyot desteği, aşı durumu, süregelen hastalıklar ve kullanılan ilaçlar, kilo, sigara ve alkol gözden geçirilir. Bazı önlemlerin etkili olabilmesi için gebe kalmadan aylar önce başlanması gerekir. İlaç değişiklikleri kendi başınıza değil, hekiminizle yapılır; sara ilaçları hekime danışmadan asla aniden bırakılmamalıdır.
Gebelik takibi, gebelik boyunca belirli haftalarda yapılan kontroller ve testlerdir. Sorunsuz seyreden gebelikte ilk gebeliğinde olanlar için yaklaşık 10, daha önce doğum yapmış olanlar için 7 kontrol öngörülür; ilk kontrolün 10. haftadan önce yapılması önerilir. Her kontrolde tansiyon ölçülür, idrarda protein bakılır ve bebeğin kalp sesleri dinlenir. Bu takvim uluslararası kılavuzlara dayanır; ulusal programlar farklılık gösterebilir.
Riskli gebelik, annenin ya da bebeğin sağlığını etkileyebilecek bir durumun bulunduğu gebeliktir. Bu durum gebelik öncesi bir hastalık, önceki gebelikte yaşanan bir sorun, bu gebelikte ortaya çıkan bir durum ya da bebekten kaynaklanan bir neden olabilir. Gebelik daha yakından izlenir; ultrason kontrolleri risk düzeyine göre sıklaşır. Risk sabit değildir, her kontrolde yeniden değerlendirilir; bebek hareketlerinde azalma önemli bir uyarı belirtisidir.
Gebelikte tarama ultrasonları, bebeğin yapısını ve bazı riskleri değerlendiren incelemelerdir; iki temel tarama 11–14. ve 18–22. haftalarda yapılır. İlki gebeliğin canlılığını ve bebek sayısını doğrular, gebelik haftasını belirler, kromozom farklılıkları ve gebelik zehirlenmesi riskini değerlendirir. İkincisi bebeğin tüm organ sistemlerini ayrıntılı inceler. Burun kemiğinin görülmemesi gibi bulgular tanı değil, risk göstergesidir.
Üç boyutlu ultrason, yapıları aynı anda üç farklı düzlemde gösteren incelemedir; dört boyutlu ultrason bunu hareketli olarak yapar. Asıl değeri, iki boyutlu ultrasonun gösteremediğini göstermesidir: rahim yapısı, bebeğin beyni ve omurgası. Rutin tarama iki boyutlu ultrasonla yapılır. Radyasyon içermez; kılavuzlara göre ultrason tek başına hatıra görüntüsü almak için yapılmamalıdır.
Bebeğin gelişimi üç dönemde ilerler: ilk üç ayda organların taslağı kurulur, ikinci üç ayda organlar işlev kazanır, son üç ayda bebek dış dünyaya hazırlanır. Kalp hareketi genellikle 5–6. haftadan itibaren ultrasonda görülür; hareketler çoğunlukla 18–20. haftalarda ilk kez hissedilir. Son aylarda hareketlerin sıklığı azalmaz; azalma fark edilirse beklemeden sağlık kuruluşuna haber verilmelidir.
Dış gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim içi dışında yerleşmesidir. Tanıda ultrason ile 48 saat arayla ölçülen gebelik hormonu (hCG) birlikte değerlendirilir; bu kan tahlili gebeliğin yerini değil, sürecin gidişini gösterir. Bulgulara göre bekleyerek izlem, ilaçla tedavi ya da cerrahi seçilir. Gebeliğin yeri belirlenene kadar dış gebelik dışlanmış sayılmaz; belirtiler, tahlil sonuçlarından daha önemlidir.
NIPT, anne adayının kolundan alınan kanda bebeğe (büyük ölçüde plasentaya, yani eşe) ait DNA parçalarını inceleyen bir tarama testidir, tanı testi değildir. Gebeliğin 10. haftasından itibaren yapılabilir ve düşük riski taşımaz. En güçlü olduğu alan Down sendromudur. Yüksek riskli sonuç, amniyosentez veya koryon villus örneklemesiyle doğrulanmadan kesinleşmiş sayılmaz.
Gebelik haftası hesaplama, son adet kanamasının ilk gününü başlangıç kabul ederek gebelik haftasını ve tahmini doğum tarihini bulur. Tahmini doğum tarihi için son adet tarihine 280 gün eklenir. Hesap, 28 günlük adet döngüsü ve 14. günde yumurtlama varsayımına dayandığı için bir tahmindir. Kesin tarihlendirme ultrasonla yapılır; fark varsa ultrason sonucu esas alınır.
Yumurtlama hesaplama, son adet tarihine ve döngü uzunluğuna göre yumurtlama gününü ve doğurgan dönemi tahmin eder. Yumurtlama, bir sonraki adetten yaklaşık 14 gün önceye yerleştirilir; doğurgan dönem yumurtlamadan 5 gün önce başlar, 1 gün sonra biter. Sonuç bir tahmindir, düzensiz döngüde güvenilir değildir ve gebelikten korunma yöntemi olarak kullanılamaz.
Tanısal küretaj, rahim iç zarından patoloji incelemesi (laboratuvarda doku incelemesi) için doku örneği alınmasıdır. En sık anormal rahim kanamasında, ayrıca üreme sorunlarının araştırılmasında gündeme gelir. Kılavuzlar bugün rahim boşluğunun histeroskopiyle (rahim içinin kamerayla görüntülenmesi) doğrudan görülerek incelenmesini öne çıkarır; bu, genel anestezi gerekmeden ayaktan yapılabilir. İşlem belirgin ağrı ve kaygıyla ilişkili olabilir; durdurulmasını isteyebilirsiniz.
Kürtaj, rahimdeki gebeliğin sonlandırılıp boşaltılmasıdır. Türkiye'de istek üzerine gebeliğin 10. haftası doluncaya kadar yapılabilir; hafta ultrasonla kesinleştirilir. Cerrahi yöntemde gebelik rahim ağzından vakumla (emerek) alınır; işlem genellikle 5–10 dakika sürer ve aynı gün eve dönülür. Lokal uyuşturma, sedasyon (hafif uyutma) ya da genel anestezi (narkoz) seçenekleri vardır; sonrasında birkaç gün kramp ve birkaç hafta sürebilen kanama beklenir.