Aşağıdaki takvim uluslararası kılavuzlara dayanır. Ülkelerin ulusal gebelik izlem programları farklılık gösterebilir; kendi planınız için hekiminize danışınız.
Kontrol takvimi
| Hafta | Ne yapılır |
|---|---|
| 10. haftadan önce | İlk kayıt kontrolü (en geç 14. haftaya kadar) |
| 11–14 | Birinci üç ay ultrasonu ve tarama testi |
| 16 | Rutin kontrol |
| 18–21 | Ayrıntılı ultrason |
| 25 | Yalnızca ilk gebelikte |
| 28 | Önemli kontrol — kan testleri yinelenir |
| 31 | Yalnızca ilk gebelikte |
| 34 | Rutin kontrol |
| 36 | Doğum planının netleştirildiği kontrol |
| 38 | Rutin kontrol |
| 40 | Yalnızca ilk gebelikte |
| 41 | Gün aşımı değerlendirmesi ve doğum planlaması |
Her kontrolde neler yapılır?
- Tansiyon ölçümü ve idrarda protein bakılması — gebelik zehirlenmesi taraması için her muayenede yapılır.
- Rahim yüksekliği ölçümü — karından mezurayla ölçülür ve büyüme eğrisine işlenir. Genellikle 28. hafta kontrolünden itibaren her kontrolde yapılır.
- Bebeğin kalp seslerinin dinlenmesi.
- Bebek hareketlerinin sorulması — özellikle 28. haftadan sonra her kontrolde sorulur.
- Genel durum, uyku düzeni ve şişlik (ödem) gibi şikayetlerin değerlendirilmesi.
Rahim yüksekliği ölçümü herkeste güvenilir değildir. Vücut kitle indeksi 35'in üzerinde olanlarda ya da rahimde büyük miyom bulunanlarda bu ölçüm yanıltıcı olabilir; bu kişiler doğrudan ultrasonla takip edilir.
İstenen testler
İlk kayıt kontrolünde
- Kan grubu ve antikor taraması — kan uyuşmazlığı açısından
- Tam kan sayımı — kansızlık için. İlk üç ayda hemoglobinin 11 g/dL altında olması kansızlık kabul edilir.
- Enfeksiyon taramaları: HIV, hepatit B ve frengi — bebeğe geçişi önlemek amacıyla her gebeye sunulur.
- İdrar kültürü — belirti vermeyen idrar yolu enfeksiyonunu saptamak için
- Sigara maruziyetinin ölçülmesi ve ruh sağlığı değerlendirmesi
Kılavuzlar; klamidya, bakteriyel vajinoz, genital uçuk ve hepatit C için genel gebe nüfusunda rutin tarama önermez — bunlar risk durumuna göre istenir.
11–14. haftalarda
Ense kalınlığı ölçümü ile anne kanındaki iki değerin birleştirilmesiyle kromozom farklılıkları açısından risk hesabı yapılır.
Aynı dönemde; anne risk etkenleri, tansiyon, rahim atardamarı Doppler'i ve bir kan değeri birleştirilerek gebelik zehirlenmesi risk hesabı da yapılabilir.
24–28. haftalarda
- Şeker yükleme testi — risk etkeni taşıyanlara uygulanır (fazla kilo, ailede şeker hastalığı öyküsü, önceki gebelikte gebelik şekeri gibi).
- Tam kan sayımı yinelenir. Bu dönemde kansızlık sınırı farklıdır: hemoglobinin 10,5 g/dL altında olması.
- Antikor taraması yinelenir — kan grubu ne olursa olsun herkeste.
Rh negatif gebeler için kritik ayrıntı: Bu kan örneğinin, uyuşmazlık iğnesi yapılmadan hemen önce alınması gerekir. Sıralamanın bozulması sonucu yorumlamayı güçleştirir.
35–37. haftalarda
Tarama yapılacaksa, doğumda bebeğe geçiş riskini ve antibiyotik gereğini belirlemek için B grubu streptokok kültürü alınması bu haftalarda önerilir.
Üçüncü üç ayda büyüme nasıl izlenir?
Son üç aylık dönemde bebeğin büyümesi, muayenede rahim yüksekliği ölçümüyle izlenir ve büyüme eğrisine işlenir. Ultrason ise değerlendirmeyi tamamlamak için kullanılır.
Ultrasonun özellikle istendiği durumlar:
- Rahim yüksekliği ölçümünde duraksama ya da eğriden sapma
- Bebek hareketlerinde azalma
- Annede yeni gelişen bir durum — yüksek tansiyon, kanama gibi
- Ölçümün güvenilir olmadığı durumlar — vücut kitle indeksinin yüksek olması ya da rahimde büyük miyom bulunması
Riskli gebeliklerde takip planı farklıdır; bkz. riskli gebelik.
Sık Sorulan Sorular
Kaç kez kontrole gideceğim?
Sorunsuz seyreden bir gebelikte ilk gebeliğinde olanlar için yaklaşık 10, daha önce doğum yapmış olanlar için 7 kontrol öngörülür. İlk kayıt kontrolünün 10. haftadan önce (en geç 14. haftaya kadar) yapılması önerilir.
Her kontrolde ne yapılıyor?
Tansiyon ölçülür ve idrarda protein bakılır (gebelik zehirlenmesi taraması), bebeğin kalp sesleri dinlenir, genellikle 28. haftadan itibaren rahim yüksekliği ölçülüp büyüme eğrisine işlenir ve özellikle 28. haftadan sonra bebek hareketleri sorulur.
Rahim yüksekliği ölçümü herkeste güvenilir mi?
Hayır. Vücut kitle indeksi 35'in üzerinde olanlarda ya da rahimde büyük miyom bulunanlarda bu ölçüm yanıltıcı olabilir. Bu kişiler doğrudan ultrasonla takip edilir.
İlk kontrolde hangi testler isteniyor?
Kan grubu ve antikor taraması, tam kan sayımı, HIV, hepatit B ve frengi taramaları, idrar kültürü, sigara maruziyetinin ölçülmesi ve ruh sağlığı değerlendirmesi. Kılavuzlar klamidya, bakteriyel vajinoz, genital uçuk ve hepatit C için genel gebe nüfusunda rutin tarama önermez — bunlar risk durumuna göre istenir.
Şeker yükleme testi herkese yapılır mı?
Kılavuzlarda test, risk etkeni taşıyanlara 24–28. haftalar arasında uygulanır: fazla kilo, ailede şeker hastalığı öyküsü, önceki gebelikte gebelik şekeri gibi. Ulusal programlar farklılık gösterebilir; kendi durumunuz için hekiminize danışınız.
Rh negatifim, 28. haftada nelere dikkat edilmeli?
Bu haftada antikor taraması yinelenir ve kritik bir sıralama vardır: kan örneğinin uyuşmazlık iğnesi yapılmadan hemen önce alınması gerekir. Sıralamanın bozulması sonucun yorumlanmasını güçleştirir.
Son aylarda ultrason hangi durumlarda isteniyor?
Son üç aylık dönemde büyüme muayenede rahim yüksekliği ölçümüyle izlenir; ultrason değerlendirmeyi tamamlamak için kullanılır. Özellikle istendiği durumlar: ölçümde duraksama ya da eğriden sapma, bebek hareketlerinde azalma, annede yeni gelişen bir durum (yüksek tansiyon, kanama) ve ölçümün güvenilir olmadığı durumlar.
Kansızlık sınırı neden değişiyor?
Çünkü gebelikte kan hacmi arttığı için değerler doğal olarak düşer. İlk üç ayda hemoglobinin 11 g/dL altında olması, 28. hafta dolayında ise 10,5 g/dL altında olması kansızlık kabul edilir. Bu nedenle aynı değer farklı haftalarda farklı yorumlanır.
Kaynaklar
- NICE ve RCOG gebelik izlem kılavuzları — vizit takvimi, her kontroldeki değerlendirmeler ve tarama testleri.
- British Society for Haematology (BSH) — gebelikte kansızlık eşikleri ve kırmızı kan hücresi antikorlarının izlenmesi; anti-D uygulamasında örnek alma sırası.
Bu sayfadaki bilgiler yukarıda belirtilen ulusal ve uluslararası rehberlere dayanılarak hazırlanmıştır. Rehberler güncellendiğinde sayfa içeriği gözden geçirilir.
Muayene ve İletişim Bilgileri
Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Kendi durumunuz için hekiminize danışabilirsiniz.
- HekimOp. Dr. Murat Alpay — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
- AdresOp. Dr. Murat Alpay Muayenehanesi, Tekelioğlu Cd. No:51 B Kat:2, Filo Apt., 07160 Muratpaşa / Antalya
- Telefon0505 351 77 88
- SaatlerPazartesi – Cumartesi 09:00 – 18:00 · Pazar kapalı