Kısaca: 9'lu HPV aşısı, rahim ağzı kanserinin başlıca nedeni olan yüksek riskli tiplerle genital siğillerin çoğundan sorumlu iki tipe karşı korur. 15 yaşından önce başlanırsa 2 doz, 15 yaş ve sonrasında 3 doz yapılır. Aşı yarım kalsa da baştan başlanmaz. 26 yaşına kadar herkese önerilir; 27-45 yaşta hekimle birlikte karar verilir. Aşılı kadınlar da smear ve HPV taramasına devam eder.
9'lu HPV aşısı hangi tiplere karşı korur?
- Yüksek riskli tipler: 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58. Rahim ağzı, vajina, dış genital bölge (vulva) ve makat bölgesi kanserlerine ve bu bölgelerdeki ileri derecede hücre değişikliklerine karşı yüksek koruma sağlar.
- Düşük riskli tipler: 6 ve 11. Genital siğillerin büyük çoğunluğunun nedeni olan bu tiplere karşı korur.
Aşı canlı virüs içermez; virüse benzeyen ama hastalık yapamayan protein parçacıklarından oluşur. HPV hakkında genel bilgi için HPV sayfasına bakabilirsiniz.
Hangi yaşlarda yapılır?
- Önerilen başlama yaşı: 11-12 yaş (en erken 9 yaş), kız ve erkek çocuklarında.
- 26 yaşına kadar: Aşı olmamış ya da serisi eksik kalmış herkese önerilir.
- 27-45 yaş: Daha önce aşı olmamış yetişkinlerde, kişinin riski ve beklenen fayda değerlendirilerek hekimle birlikte karar verilir.
Kaç doz yapılır?
Doz sayısını ilk dozun yapıldığı yaş belirler:
- 15. yaş gününden önce başlananlar: 2 doz — 0. ay ve 6-12. ay.
- 15 yaş ve üzerinde başlananlar: 3 doz — 0. ay, 1-2. ay ve 6. ay.
- Bağışıklığı baskılanmış kişiler (her yaşta): 3 doz.
2 dozluk takvimde iki doz arasındaki süre 5 aydan kısa kalırsa 3. doz da yapılır. Size hangi takvimin uygulanacağına hekimle birlikte karar verilir.
Aşı yarım kalırsa baştan mı başlanır?
Hayır. Dozlar arasındaki süre uzasa da, aşı aylarca ya da yıllarca yarım kalsa da seriye baştan başlanmaz; kalınan yerden devam edilir.
- Başka ülkede başlananlar: Yapılan dozlar geçerlidir. Aşı kartınızdaki aşı türü, doz tarihleri ve ilk dozdaki yaşınız, kaç doz daha gerektiğini belirlemek için yeterlidir.
- Farklı aşıyla başlananlar: 2'li ya da 4'lü HPV aşısıyla başlanmış bir seri, eksik dozlar 9'lu aşıyla yapılarak tamamlanabilir.
Aşıdan önce test gerekir mi? HPV pozitifim, aşı olabilir miyim?
Aşıdan önce smear ya da HPV testi yapılması gerekmez ve önerilmez. Daha önce HPV testi pozitif çıkmış, smear sonucu anormal gelmiş ya da rahim ağzından parça alınan bir işlem (konizasyon) geçirmiş kişiler de aşı olabilir. Aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez; ancak henüz karşılaşılmamış tiplere karşı korur ve tedavi sonrasında hastalığın tekrarlama riskini azaltabileceği bildirilmiştir.
Gebelikte ve emzirirken
- Gebelik: Güvenlik verileri sınırlı olduğu için aşı önerilmez; doğuma kadar ertelenir. Aşıdan önce rutin gebelik testi gerekmez.
- Seri sürerken gebe kalındıysa: Gebeliğin sonlandırılması gerekmez; aşıya bağlı bir zarar saptanmamıştır. Kalan dozlar doğumdan sonraya bırakılır.
- Emzirme: Emziren anneler aşı olabilir.
Kimlere yapılmaz? Yan etkiler
Yapılmaması gereken durumlar: Aşının içindeki maddelere (örneğin maya proteinlerine) karşı daha önce ağır alerjik tepki (anafilaksi, yaşamı tehdit eden ani alerji) geçirmiş olanlar ve gebeler.
Sık görülen ve geçici yan etkiler:
- Aşı yerinde ağrı, hafif kızarıklık ve şişlik
- Hafif ateş, baş ağrısı, bulantı, sersemlik hissi
Özellikle ergenlerde ve genç yetişkinlerde iğne sonrasında kısa süreli bayılma görülebilir. Bu nedenle aşıdan sonra bir süre oturarak ya da uzanarak gözlem altında beklenmesi önerilir.
Aşı oldum, smear testi gerekir mi? Evet. Aşı tüm yüksek riskli HPV tiplerine karşı korumaz ve aşıdan önce bulaşmış bir enfeksiyonu ortadan kaldırmaz. Aşılı kadınlar da rahim ağzı kanseri taramasına yaşlarına uygun aralıklarla devam etmelidir. Ayrıntılar için smear ve HPV testi sayfasına bakabilirsiniz.
Konuyla ilgili ayrıntılı yazılar: HPV aşısı kaç doz yapılır?, HPV aşısı yaptırdım, smear testi hâlâ gerekir mi?
Sık Sorulan Sorular
HPV aşısı kaç yaşına kadar yapılır?
26 yaşına kadar aşı olmamış herkese önerilir. 27-45 yaş arasında daha önce aşı olmamış yetişkinlerde kişinin riski ve beklenen fayda değerlendirilerek hekimle birlikte karar verilir.
İkinci dozu geciktirdim, baştan mı başlamalıyım?
Hayır. Seriye baştan başlanmaz; kalınan yerden devam edilir ve eksik dozlar tamamlanır.
HPV pozitifim, aşının faydası var mı?
Aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez; ancak henüz karşılaşmadığınız diğer HPV tiplerine karşı koruma sağlar. Aşıdan önce HPV testi yapılması gerekmez.
Erkekler de HPV aşısı olabilir mi?
Evet. Önerilen başlama yaşı kız ve erkek çocuklarında aynıdır (11-12 yaş, en erken 9 yaş) ve 26 yaşına kadar aşı olmamış herkese önerilir.
Gebelikte HPV aşısı yapılır mı?
Hayır, doğuma kadar ertelenir. Seri sürerken gebe kalındığı anlaşılırsa gebeliğin sonlandırılması gerekmez; kalan dozlar doğumdan sonra yapılır. Emziren anneler aşı olabilir.
Aşı olduktan sonra smear yaptırmam gerekir mi?
Evet. Aşı tüm yüksek riskli tiplere karşı korumaz; aşılı kadınlar da yaşlarına uygun aralıklarla taramaya devam etmelidir.
Kaynaklar
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Committee Opinion No. 809: Human Papillomavirus Vaccination, 2020 — 26 yaşa kadar öneri, 27-45 yaşta hekimle ortak karar.
- ACOG. Committee Opinion No. 704 (2017) ve Practice Bulletin No. 168 (2016), aktaran: Beckmann and Ling's Obstetrics and Gynecology, 8. baskı, 2018 — doz takvimi, aşı öncesi test gerekmemesi, aşılılarda taramanın sürmesi.
- American Society for Reproductive Medicine (ASRM). Current Recommendations for Vaccines: A Practice Committee Opinion. Fertil Steril 2024;122(1):44-52 — yarım kalan seri, gebelik ve emzirme (CDC/ACIP önerilerine dayanır).
- The Johns Hopkins Manual of Gynecology and Obstetrics, 6. baskı, 2020 — aşının kapsadığı tipler ve yaş önerileri.
- Hoffman BL ve ark. Williams Gynecology, 4. baskı, 2020; Smith RP. Netter's Obstetrics and Gynecology, 3. baskı, 2017 — kontrendikasyonlar.
- Steegers EAP ve ark. Textbook of Obstetrics and Gynaecology. Springer Nature, 2019, Bölüm 25 — tedavi çevresinde yapılan aşılamanın tekrarlama riskine etkisi.
Bu sayfadaki bilgiler yukarıda belirtilen ulusal ve uluslararası rehberlere dayanılarak hazırlanmıştır. Rehberler güncellendiğinde sayfa içeriği gözden geçirilir.
Muayene ve İletişim Bilgileri
Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Kendi durumunuz için hekiminize danışabilirsiniz.
- HekimOp. Dr. Murat Alpay — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
- AdresOp. Dr. Murat Alpay Muayenehanesi, Tekelioğlu Cd. No:51 B Kat:2, Filo Apt., 07160 Muratpaşa / Antalya
- Telefon0505 351 77 88
- SaatlerPazartesi – Cumartesi 09:00 – 18:00 · Pazar kapalı