Erkeklerde HPV: Test, Aşı ve Partnerin Yapması Gerekenler
Erkeklerde HPV testi var mı, erkekler için HPV aşısı gerekir mi, HPV pozitif çıkan bir kadının partneri ne yapmalı? Erkeklerde HPV'ye bağlı kanserler ve aşı yaş aralıkları.
Kısa cevap: HPV yalnızca kadınları ilgilendiren bir konu değildir. Cinsel yönden aktif her erkek ve kadın hayatı boyunca yüzde 80'in üzerinde bir olasılıkla HPV ile karşılaşır. Ancak erkeklerde kadınlardaki gibi rutin bir tarama testi yoktur; bu da "erkekler HPV'yi nasıl öğrenir, ne yapmalı?" sorusunu sık sorulan bir soru hâline getiriyor.
Erkekler HPV Bulaştırır mı?
Evet, bulaştırabilirler. HPV, deri ve mukoza (ıslak zar) bölgelerini etkileyen, cinsel yolla bulaşan en yaygın enfeksiyondur. Virüs cinsel temas ve doğrudan deri-mukoza teması yoluyla yayılır; erkeklerde genital bölge (penis, skrotum), anüs ve baş-boyun/boğaz (yutak, bademcik, dil kökü) bölgesine yerleşebilir.
Enfeksiyonların büyük kısmı belirti vermez. Bulaşan enfeksiyonların yaklaşık üçte ikisi 12 ay içinde bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden ve iz bırakmadan temizlenir. Yani HPV taşımak, ömür boyu sürecek bir durum anlamına gelmez.
Mit: "Erkeklerde HPV Testi Yaptırılabilir, Sadece Yaptırmıyorlar"
Gerçek: Kadınlarda rahim ağzı için kullanılan smear testi ya da HPV testine karşılık gelen, belirti taşımayan erkekler için onaylı, rutin bir tarama testi bulunmuyor. Erkeklerde HPV tanısı, sürüntü taramasıyla değil; görünür bir genital siğil varsa muayeneyle ya da şüpheli bir lezyon (doku değişikliği) varsa alınan doku örneğinin incelenmesiyle konuluyor.
Bu, erkeklerin HPV konusunda "yapabileceği bir şey yok" anlamına gelmiyor — aşağıda anlatıyoruz.
Erkekler İçin HPV Aşısı Önerilir mi?
Evet. Dokuz tipli HPV aşısı 9-45 yaş arasındaki hem kadın hem erkeklerde onaylı.
- 9-12 yaş: Kılavuzlar, tüm kız ve erkek çocuklara bu yaşta rutin aşılama öneriyor; aşı serisine 9 veya 10 yaşında başlanması teşvik ediliyor.
- 13-26 yaş: Daha önce aşılanmamış tüm erkekler için tamamlayıcı aşılama öneriliyor. 22-26 yaş grubunda aşının kanseri önleme etkisinin daha genç yaşlara göre daha düşük olduğu biliniyor.
- 27-45 yaş: Bazı kılavuzlar bu yaş aralığında hekimle birlikte karar verilmesini öneriyor; bazı kurumlar ise toplum genelinde koruma potansiyeli düşük olduğu için rutin aşılamayı desteklemiyor.
Doz sayısı yaşa göre değişiyor: 15 yaşından önce başlanan aşılarda 2 doz, 15 yaş ve üzerinde başlananlarda 3 doz uygulanıyor. Dokuz tipli aşı, kapsadığı tiplere bağlı kanserleri ve genital siğilleri yüzde 90'ın üzerinde önlüyor.
Erkeklerde HPV'ye Bağlı Hangi Sorunlar Görülür?
- Genital siğiller: Genellikle düşük riskli HPV tipleri (özellikle HPV 6 ve 11) neden olur.
- Kanser riski: Yüksek riskli HPV tipleri erkeklerde baş-boyun/boğaz kanserleri, penis kanseri ve anüs kanseri riskini artırabilir. Bu kanserler kadınlardaki rahim ağzı kanserine göre daha az sıklıkta görülür, ama HPV aşısının erkekleri de koruduğu noktalardan biridir.
Partnerinde HPV Pozitif Çıkan Bir Erkek Ne Yapmalı?
- Panikle test aramaya gerek yok: Belirti yoksa erkek partnerin rutin bir HPV sürüntü testi yaptırmasına gerek olmuyor; çünkü böyle bir test/takip algoritması tanımlı değil.
- Görünür bulgu varsa muayene: Genital bölgede (penis, torbalar, kasık, anüs çevresi) siğil, kabarıklık ya da şüpheli bir bulgu varsa ilgili uzmana muayene olunması öneriliyor.
- Aşı seçeneği değerlendirilebilir: Erkek partner 45 yaşın altındaysa ve daha önce aşılanmadıysa, henüz karşılaşmadığı HPV tiplerine karşı aşı olması hekimiyle birlikte değerlendirilebilir.
- Süreci birlikte yürütmek: HPV pozitifliği bir sadakatsizlik göstergesi değildir; virüs yıllarca belirti vermeden bulaşabilir. Kadının smear/kolposkopi takibine düzenli devam etmesi, çiftin bu süreçte birbirine destek olması önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Prezervatif HPV bulaşmasını tamamen engeller mi?
Prezervatif birçok cinsel yolla bulaşan enfeksiyona karşı koruma sağlar, ama HPV deri-mukoza teması ile de bulaşabildiği için koruma tam değildir. Yine de kullanılması önerilir.
Erkek HPV pozitifse kesin kanser olur mu?
Hayır. HPV enfeksiyonlarının büyük kısmı kendiliğinden temizlenir ve hiçbir sorun yaratmaz. Kanser riski, yüksek riskli tiplerin uzun süre vücutta kalmasıyla ilişkilidir; bu da azınlık bir grupta görülür.
Erkekler aşı olduysa partnerinin taramaya ihtiyacı kalmaz mı?
Hayır, kalır. Aşı, kapsamadığı HPV tiplerine karşı koruma sağlamaz ve kadının kendi tarama takvimini (smear/HPV testi) değiştirmez.