Hangi durumlarda uygulanır?
- Anormal ve aşırı rahim kanamalarının hem araştırılması hem tedavisi
- Rahim içindeki polip ya da rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomların çıkarılması
- Kısırlık ve yineleyen gebelik kayıplarında saptanan yapısal bozuklukların düzeltilmesi
- Rahim içi yapışıklıkların açılması
- Rahim içindeki perdenin (septum) kesilmesi
- İpleri görünmeyen ya da kaybolmuş rahim içi aracın (spiral) çıkarılması
- Doğum ya da düşük sonrasında rahimde kalan gebelik dokusunun alınması
Rahim içinin tanı amaçlı değerlendirilmesi, ağrı yönetimi ve hasta olarak haklarınız için tanısal küretaj sayfasına bakabilirsiniz.
Hangi işlem nasıl yapılır?
Polip alınması
Güncel kılavuz, rahim içi poliplerin alınmasında mekanik doku çıkarma sistemlerinin, küçük elektrikli uçlara tercih edilmesini önerir (en yüksek kanıt düzeyi). Nedeni açıktır: karşılaştırmalı çalışmada mekanik sistem daha az ağrılı, daha hızlı ve daha yüksek başarı oranına sahip bulunmuştur.
Miyom alınması
Rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomlar kanamaya ve kısırlığa yol açtıklarında histeroskopiyle kesilerek çıkarılır. Yineleyen düşük öyküsü olan ve rahim boşluğunu bozan miyomu bulunan kişilerde, bu miyomların çıkarılmasının gebelik kaybı riskini azaltmada yararlı olabileceği bildirilmektedir.
Yapışıklıkların açılması
Rahim içi yapışıklıklar histeroskopiyle kesilerek açılır. Burada kritik olan ikinci adımdır: yapışıklığın yeniden oluşmasını önlemek için koruyucu önlemler alınmalıdır — hyalüronik asit içeren engelleyici jeller, emilebilir tıbbi zarlar ya da rahim içi araç uygulaması gibi.
Bunun nedeni şudur: rahim ameliyatının kendisi de yapışıklık nedenidir. Bu yüzden tedavi, yalnızca mevcut yapışıklığı açmayı değil, yenisinin oluşmasını önlemeyi de kapsamalıdır.
Perdenin (septum) kesilmesi
Doğuştan gelen rahim içi perde histeroskopiyle kesilir. Kılavuz burada da bir tercih belirtir: elektrik kullanmayan mekanik mini makasların elektrikli uçlara tercih edilmesi — çünkü anlamlı biçimde daha az ağrılıdır ve işlem süreleri benzerdir.
Yineleyen gebelik kaybı yaşayan kişilerde perdenin cerrahi olarak düzeltilmesinin gebelik kaybı oranlarını belirgin biçimde azalttığı bildirilmektedir.
Antibiyotik gerekir mi?
Hayır — rutin koruyucu antibiyotik önerilmez. Bu, çok sorulan bir konudur. Kapsamlı bir randomize çalışmada işlem öncesi antibiyotik verilenlerle verilmeyenler arasında enfeksiyon oranında anlamlı fark bulunmamıştır (%1,0'a karşı %1,3).
Bunun istisnaları vardır:
- İşlem öncesinde etkin bir pelvik enfeksiyon şüphesi varsa işlem ertelenir, örnek alınır ve hedefe yönelik tedavi başlanır.
- İşlem sırasında rahim içinde irin birikmesi saptanırsa, yayılma ve ağır enfeksiyon riskini önlemek için hemen damardan antibiyotik başlanır; ardından ağızdan tam kür sürdürülür.
Riskler ve olası komplikasyonlar
- Rahim duvarının delinmesi: seyrek ama ciddi bir durumdur (bildirilen oran %0,002–1,7). Tanı amaçlı işlemde binde birden azdır; polip ya da miyom alınmasında biraz daha sıktır. Riski artıran etkenler: rahim ağzının 6 mm'den fazla genişletilmesi gerekmesi, rahim ağzı darlığı, kanalın bükümlü olması ve rahmin aşırı açılı durması. Delinme olursa bağırsak, mesane ya da damar yaralanması riski doğar ve onarım için ek ameliyat gerekebilir.
- Baygınlık, bulantı, baş dönmesi: tanı amaçlı işlemde %1,1; polip ve miyom gibi tedavi işlemlerinde %5,8–12. Rahim içini genişletmek için karbondioksit yerine tuzlu su kullanılması bu tepkiyi anlamlı biçimde azaltır.
- Kanama: işlemden sonra birkaç gün süren, adet kanamasından daha hafif kanama normaldir. Ciddi kanama seyrektir.
- Enfeksiyon: düşük orandadır (%1,15–3,6). Ateş, şiddetli karın ağrısı ya da kötü kokulu akıntı ile kendini gösterir.
- Sıvı yüklenmesi: rahim içini genişleten sıvının damarlardan aşırı emilmesidir. Tuzlu su kullanımı bu riski en aza indirir.
- Ağrı: genellikle adet sancısına benzer.
İşlem öncesi ve sonrası
- İşlem genellikle 10–15 dakika sürer; ek işlem yapılıyorsa uzayabilir.
- Randevudan 1–2 saat önce ağrı kesici alınması önerilir.
- Sonrasında tampon değil ped kullanılmalıdır.
- Size sözlü ve yazılı bilgi ile birlikte ulaşabileceğiniz telefon numaraları verilmelidir — mesai dışı numara dahil.
Şu durumlarda gecikmeden başvurun: basit ağrı kesiciyle geçmeyen karın ağrısı, adet kanamasından yoğun kanama, ya da ateş, titreme ve kötü kokulu akıntı gibi enfeksiyon belirtileri.
İşlem her an durdurulabilir. Ağrı ya da rahatsızlık dayanılmaz hâle gelirse ekibe söylemeniz yeterlidir; işlem hemen durdurulur.
Her cerrahi işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden ayrıntılı görüş almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Histeroskopi sadece bakmak için mi yapılır?
Hayır. Rahim içinin ince bir teleskopla doğrudan görüntülenmesidir, ancak aynı seansta tedavi de yapılabilir — buna "gör ve tedavi et" yaklaşımı denir. Polip ve miyom alınması, yapışıklıkların açılması, perdenin kesilmesi, kaybolmuş spiralin çıkarılması ve rahimde kalan gebelik dokusunun alınması bu yolla yapılabilir.
Polip alınmasında hangi yöntem daha iyi?
Kılavuz, mekanik doku çıkarma sistemlerini küçük elektrikli uçlara tercih eder ve bunu en yüksek kanıt düzeyiyle önerir. Karşılaştırmalı çalışmada mekanik sistem daha az ağrılı, daha hızlı ve daha yüksek başarı oranına sahip bulunmuştur.
Yapışıklıklar açıldıktan sonra tekrar oluşur mu?
Bu gerçek bir risktir, çünkü rahim ameliyatının kendisi de yapışıklık nedenidir. Bu nedenle tedavi yalnızca mevcut yapışıklığı açmakla bitmez; yenisinin oluşmasını önlemek için hyalüronik asit içeren engelleyici jeller, emilebilir tıbbi zarlar ya da rahim içi araç gibi koruyucu önlemler alınmalıdır.
Rahim perdesi ameliyatı düşük riskimi azaltır mı?
Yineleyen gebelik kaybı yaşayan kişilerde perdenin histeroskopiyle düzeltilmesinin gebelik kaybı oranlarını belirgin biçimde azalttığı bildirilmektedir. İşlemde elektrik kullanmayan mekanik mini makaslar tercih edilir; elektrikli uçlara göre anlamlı biçimde daha az ağrılıdır.
İşlem öncesi antibiyotik almam gerekir mi?
Hayır, rutin koruyucu antibiyotik önerilmez. Kapsamlı bir randomize çalışmada antibiyotik verilenlerle verilmeyenler arasında enfeksiyon oranında anlamlı fark bulunmamıştır (%1,0'a karşı %1,3). İstisna: işlem öncesinde etkin enfeksiyon şüphesi varsa işlem ertelenir ve tedavi edilir; işlem sırasında rahimde irin saptanırsa hemen damardan antibiyotik başlanır.
Rahmim delinebilir mi?
Seyrek ama ciddi bir durumdur; bildirilen oran %0,002–1,7 arasındadır. Tanı amaçlı işlemde binde birden azdır, polip ya da miyom alınmasında biraz daha sıktır. Riski artıranlar: rahim ağzının 6 mm'den fazla genişletilmesi gerekmesi, rahim ağzı darlığı, kanalın bükümlü olması ve rahmin aşırı açılı durması.
İşlem sırasında bayılır mıyım?
Baygınlık, bulantı ve baş dönmesi olabilir: tanı amaçlı işlemde %1,1, polip ve miyom gibi tedavi işlemlerinde %5,8–12 oranında bildirilmiştir. Rahim içini genişletmek için karbondioksit yerine tuzlu su kullanılması bu tepkiyi anlamlı biçimde azaltır.
İşlem ne kadar sürer, sonrasında ne yapmalıyım?
Genellikle 10–15 dakika sürer; ek işlem yapılıyorsa uzayabilir. Randevudan 1–2 saat önce ağrı kesici alınması önerilir. Sonrasında tampon değil ped kullanın. Birkaç gün süren ve adetten hafif olan kanama normaldir.
Ne zaman gecikmeden başvurmalıyım?
Basit ağrı kesiciyle geçmeyen karın ağrısı, adet kanamasından yoğun kanama, ya da ateş, titreme ve kötü kokulu akıntı gibi enfeksiyon belirtileri varsa gecikmeden başvurun. Size mesai dışı numara dahil ulaşabileceğiniz telefon numaraları verilmelidir.
Dayanamazsam işlem durdurulur mu?
Evet. İşlem her an durdurulabilir. Ağrı ya da rahatsızlık dayanılmaz hâle gelirse ekibe söylemeniz yeterlidir; işlem hemen durdurulur. Ekip ayrıca sizin söyleyemeyecek durumda olabileceğinizi de gözetmekle yükümlüdür.
Kaynaklar
- De Silva PM, Smith PP, Cooper NAM, Clark TJ — Outpatient Hysteroscopy. RCOG Green-top Guideline No. 59, BJOG 2024. Uygulama alanları, cihaz seçimi, enfeksiyondan korunma, komplikasyon oranları ve hasta bilgilendirmesi.
- RCOG hasta bilgilendirme metni — ayaktan histeroskopi: işlem süresi, ağrı kesici zamanlaması, sonrasında dikkat edilecekler ve başvuru ölçütleri.
- ESHRE Tekrarlayan Gebelik Kaybı Kılavuzu (2022 güncellemesi) — rahim içi yapışıklık, perde ve rahim boşluğunu bozan miyomların cerrahi tedavisinin gebelik kaybı üzerindeki etkisi.
Bu sayfadaki bilgiler yukarıda belirtilen ulusal ve uluslararası rehberlere dayanılarak hazırlanmıştır. Rehberler güncellendiğinde sayfa içeriği gözden geçirilir.
Muayene ve İletişim Bilgileri
Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Kendi durumunuz için hekiminize danışabilirsiniz.
- HekimOp. Dr. Murat Alpay — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
- AdresOp. Dr. Murat Alpay Muayenehanesi, Tekelioğlu Cd. No:51 B Kat:2, Filo Apt., 07160 Muratpaşa / Antalya
- Telefon0505 351 77 88
- SaatlerPazartesi – Cumartesi 09:00 – 18:00 · Pazar kapalı