Hangi HPV tipi neye yol açar?
- Düşük riskli tipler (6 ve 11): genital siğillerin (condyloma acuminatum) genel nedenidir.
- Yüksek riskli tipler (en sık 16 ve 18): rahim ağzı, vajina, vulva, anüs ve penis kanserlerinin en sık nedenidir.
Bu ayrım önemlidir: genital siğiliniz olması, kanser tipiyle enfekte olduğunuz anlamına gelmez. Yine de her iki durumda da tarama önerilerini izlemek gerekir — bkz. smear ve HPV testi.
Nasıl görünür?
HPV enfeksiyonu çoğunlukla geçicidir ve belirti vermez. Siğil oluştuğunda görünümü şöyledir:
- Ten rengi, açık ve inci gibi parlak olabileceği gibi koyu gri, kahverengi ya da mor da olabilir.
- Yuvarlak kabartılar ya da plaklar (kabarık yama) hâlindedir; "karnabahar benzeri" büyümeler olarak tanımlanır.
- Ağrısızdır, ancak kaşınabilir ya da tahriş olabilir.
Kadınlarda vulva çevresinde, vajina içinde ya da rahim ağzında görülür. Ayrıca anüs çevresinde, ağızda ve yutakta da ortaya çıkabilir.
Nasıl tanınır?
Tanı çoğunlukla muayene ile konur. Yardımcı yöntemler:
- %3–5 asetik asit uygulaması: HPV bulaşmış mukoza (iç yüzeyi kaplayan ince doku) hücrelerini beyazlaştırarak görünür kılar.
- Rahim ağzı ve anüsten alınan örneklerde HPV DNA'sının PCR ile saptanması; bu, hücre incelemesiyle birlikte yapılabilir.
Genital siğile benzeyebilen başka durumlar da vardır: deri etiketleri, benler, seboreik keratoz, liken planus, rahim ağzı polipleri, keloid, molluskum kontagiozum ve sifilize bağlı kondiloma lata. Ayrıca HPV ile ilgisi olmayan bazı cilt kanserlerinin de dışlanması gerekir. Bu nedenle "siğile benziyor" demek yeterli değildir; değerlendirilmesi gerekir.
Nasıl bulaşır?
HPV, ciltteki ya da mukozadaki çok küçük çatlaklardan yüzey hücrelerine girer. Bu genellikle rahim ağzındaki ve anüsteki dönüşüm bölgesinde — iki farklı hücre tipinin buluştuğu yerde — olur.
Bilinmesi gereken iki nokta:
- HPV cinsel ilişki olmadan da bulaşabilir: giysi, tıbbi malzeme ve yüzeyler gibi ara nesneler ile ağız ve cinsel olmayan cilt teması yoluyla bulaşma belgelenmiştir.
- Prezervatif tam koruma sağlamaz. Doğru ve düzenli kullanıldığında oldukça etkilidir; ancak HPV cilt-cilde temasla ve engelin dışında kalan bölgelerden de bulaşabilir.
Riski artıran etkenler: yeni cinsel partner, yaşam boyu partner sayısının artması, tek eşli olmayan partner ve tütün kullanımı.
HPV çoğunlukla bağışıklık sistemi tarafından temizlenir. Ancak bağışıklığı baskılanmış kişilerde — sistemik (tüm vücudu etkileyen) lupus, HIV enfeksiyonu ya da organ nakli öyküsü olanlarda — enfeksiyonun kalıcı olma riski daha yüksektir.
Tedavi seçenekleri
Yönetimin ağırlık merkezi korunmadır. Siğil oluştuğunda ise iki ana tedavi ailesi vardır: doku yok eden işlemler ve üzerine sürülen tedaviler.
Doku yok eden işlemler
- Kriyoterapi (dondurma): sıvı azot uygulanır; ısı değişimiyle hücreler parçalanır ve bölgesel doku ölümü oluşur.
- Koter (elektrokoter): elektrik akımıyla ısı oluşturularak doku pıhtılaştırılır. Genellikle lokal anestezi altında yapılır.
- Cerrahi çıkarma: daha büyük ya da tedaviye dirençli siğillerde kullanılır. Ek bir üstünlüğü vardır: patolojik inceleme için doku örneği sağlar.
- Lazerle buharlaştırma (CO2 lazer): siğil dokusunu buharlaştırır. Özellikle yaygın, dirençli ya da anatomik olarak ulaşılması güç lezyonlarda (doku değişikliği) yararlıdır.
Güvenlik notu: Lazer ve elektrocerrahi gibi ısı temelli tedaviler virüs parçacıklarını havaya karıştırabilir; bu, yutakta siğil oluşması açısından olası bir risk taşır. Bu nedenle işlem sırasında uygun solunum maskesi ve cerrahi duman emici kullanılması gerekir. Bu, işlemin nerede ve nasıl yapıldığının neden önemli olduğunu gösterir.
Üzerine sürülen tedaviler
- Kişinin kendi uyguladığı: podofiloks (bitki kaynaklı, hücre bölünmesini durdurarak siğil dokusunda bölgesel ölüm oluşturur) ve imikimod (bağışıklık yanıtını düzenler, bölgesel sitokin üretimini artırarak temizlenmeyi destekler).
- Hekimin uyguladığı: sinekateşin merhemi — yeşil çay yaprağı özütüdür, virüse karşı ve bağışıklığı düzenleyici özellikleri vardır; günde birden çok kez uygulanması gerekir.
Birleşik ve ileri seçenekler
Doku yok eden ve üzerine sürülen yöntemlerin birlikte kullanılması, özellikle yaygın hastalıkta temizlenme oranını artırabilir ve tekrarlamayı azaltabilir. Dirençli lezyonlarda lezyon içine interferon uygulaması bir başka seçenektir.
Beklenti yönetimi: Hangi yöntem seçilirse seçilsin tekrarlama sıktır ve kişiler çoğunlukla birden çok tedavi seansına ihtiyaç duyar. Bu, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez — hastalığın doğasıdır.
Korunma: aşı
HPV aşısı 9–26 yaş arasındaki ergen ve genç erişkinlere rutin olarak önerilir. İki, dört ve dokuz değerlikli aşılar bulunmaktadır; günümüzde en yaygın kullanılanı dokuz değerlikli olanıdır. Klinik çalışmalar, aşının sağladığı korumanın en az 10 yıl sürdüğünü göstermiştir.
Ayrıntılı aşı takvimi ve yaş önerileri için smear ve HPV testi sayfasına bakabilirsiniz.
Her cerrahi işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden ayrıntılı görüş almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Genital siğil kanser yapar mı?
Genital siğillere yol açan tipler düşük riskli HPV 6 ve 11'dir. Kanserlere yol açan tipler ise farklıdır — en sık 16 ve 18. Yani siğiliniz olması, kanser yapan tiple enfekte olduğunuz anlamına gelmez. Yine de tarama önerilerini izlemek gerekir.
Nasıl görünür, ağrır mı?
Ten rengi, parlak açık renkli ya da koyu gri, kahverengi, mor olabilen yuvarlak kabartılar veya plaklar (kabarık yama) hâlindedir; "karnabahar benzeri" olarak tanımlanır. Ağrısızdır, ancak kaşınabilir ya da tahriş olabilir.
Muayenede ne yapılıyor?
Tanı çoğunlukla muayeneyle konur. Yardımcı olarak %3–5 asetik asit uygulanabilir — HPV bulaşmış mukoza (iç yüzeyi kaplayan ince doku) hücrelerini beyazlaştırarak görünür kılar. Ayrıca alınan örneklerde HPV DNA'sı PCR ile araştırılabilir. Siğile benzeyen başka durumlar (deri etiketi, ben, seboreik keratoz, molluskum, kondiloma lata ve bazı cilt kanserleri) olduğu için değerlendirme gereklidir.
Prezervatif korur mu?
Kısmen. Doğru ve düzenli kullanıldığında oldukça etkilidir, ancak tam koruma sağlamaz: HPV cilt-cilde temasla ve engelin dışında kalan bölgelerden de bulaşabilir. Ayrıca HPV'nin cinsel ilişki olmadan — giysi, tıbbi malzeme, yüzeyler gibi ara nesneler ve cinsel olmayan cilt teması yoluyla — bulaşabildiği belgelenmiştir.
Hangi tedavi bana uygun?
İki aile vardır. Doku yok eden işlemler: dondurma (kriyoterapi), koter (yakarak tedavi), cerrahi çıkarma ve lazerle buharlaştırma. Üzerine sürülen tedaviler: podofiloks ve imikimod (kendiniz uygularsınız), sinekateşin merhemi (hekim uygular). Seçim; siğilin yerine, büyüklüğüne ve yaygınlığına göre yapılır. Örneğin cerrahi çıkarma patolojik inceleme için doku sağlar; lazer ise yaygın ve ulaşılması güç lezyonlarda (doku değişikliği) yararlıdır.
Tedaviden sonra tekrarlar mı?
Evet, tekrarlama sıktır ve çoğu kişi birden çok tedavi seansına ihtiyaç duyar. Bu, tedavinin işe yaramadığı anlamına gelmez — hastalığın doğasıdır. Doku yok eden ve üzerine sürülen yöntemlerin birlikte kullanılması, özellikle yaygın hastalıkta temizlenmeyi artırabilir ve tekrarlamayı azaltabilir.
Lazer ya da koterle tedavi güvenli mi?
Bu ısı temelli yöntemler virüs parçacıklarını havaya karıştırabilir ve bu, yutakta siğil oluşması açısından olası bir risk taşır. Bu nedenle işlem sırasında uygun solunum maskesi ve cerrahi duman emici kullanılması gerekir. İşlemin uygun donanımlı bir ortamda yapılması bu yüzden önemlidir.
Bağışıklık sistemim siğili kendi temizler mi?
HPV enfeksiyonu çoğunlukla bağışıklık sistemi tarafından temizlenir. Ancak bağışıklığı baskılanmış kişilerde — sistemik (tüm vücudu etkileyen) lupus, HIV enfeksiyonu ya da organ nakli öyküsü olanlarda — enfeksiyonun kalıcı olma riski daha yüksektir. Tütün kullanımı da riski artıran etkenler arasındadır.
Kaynaklar
- Nusynowitz J, Hanson M, Gessner N ve ark. — Infectious Diseases of the Genitals, bölüm 3.5.1 (Human Papilloma Virus). İçinde: Tyler K (Ed.), A Comprehensive Guide to Genital Skin Disease. Springer Nature, 2025. Epidemiyoloji, klinik görünüm, tanı, ayırıcı tanı, patofizyoloji ve tedavi seçenekleri.
Bu sayfadaki bilgiler yukarıda belirtilen ulusal ve uluslararası rehberlere dayanılarak hazırlanmıştır. Rehberler güncellendiğinde sayfa içeriği gözden geçirilir.
Muayene ve İletişim Bilgileri
Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Kendi durumunuz için hekiminize danışabilirsiniz.
- HekimOp. Dr. Murat Alpay — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
- AdresOp. Dr. Murat Alpay Muayenehanesi, Tekelioğlu Cd. No:51 B Kat:2, Filo Apt., 07160 Muratpaşa / Antalya
- Telefon0505 351 77 88
- SaatlerPazartesi – Cumartesi 09:00 – 18:00 · Pazar kapalı