Genital Radyofrekans

Kanıt durumu ne?

Tablo iki yönlü; sayfanın en önemli bölümü budur.

• Olumlu yönde: Çok merkezli, katılımcıların rastgele gruplara ayrıldığı ve bir grubun cihazın çalışmayan hâliyle işlem gördüğü bir çalışmada, radyofrekans uygulananlarda vajinal gevşeklik ve cinsel işlev puanlarında karşılaştırma grubuna göre anlamlı düzelme bildirildi. Güvenlilik ve kısa-orta dönem sonuçlar bu çalışmalarda olumlu görünüyor.
• Olumsuz yönde: Uluslararası uzman dernekleri, yöntemin standart bir ilk basamak tedavi sayılabilmesi için daha geniş kapsamlı, uzun süreli takipli ve çift-kör çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Uzun dönem veriler henüz yeterli değil.

Bu iki bilgi birlikte okunmalıdır. Yöntemin bir yeri olabilir, ancak kanıtlanmış bir tedavi gibi anlatılması doğru olmaz.

Radyofrekans nedir, dokuda ne yapar?

Radyofrekans, iyonlaştırıcı olmayan bir elektromanyetik akımdır. Akım dokunun direnciyle karşılaştığında ısıya dönüşür ve dokuyu denetimli biçimde yaklaşık 40–45 santigrat dereceye kadar ısıtır. Bu ısı iki şey yapar:

• Kolajen liflerinin büzülmesiyle işlem sonrasında fark edilen bir sıkılaşma.
• Sonraki 3–4 ay içinde, kolajen üreten hücrelerin (fibroblast) uyarılmasıyla yeni kolajen ve elastin yapımı ile yeni damarlanma. Doku örneklerinde vajina yüzey tabakasının kalınlaştığı ve kolajen ağının zenginleştiği gösterilmiştir.

Lazerden farkı

• Doku yüzeyi: Karbondioksit lazer yüzeyde denetimli bir soyulma (ablasyon) yapar; radyofrekans yüzeyde soyulma yapmaz.
• Sıcaklık ve derinlik: Lazer daha yüzeyde kalır ama daha yüksek sıcaklığa (60–65 derece) çıkar. Radyofrekans daha derine iner, daha düşük sıcaklıkta çalışır.
• Cilt rengi: Lazer, ışığı emen doku bileşenlerine (kromofor) bağımlı çalışır; bu nedenle koyu cilt tiplerinde yanık riski taşır. Radyofrekans ise melanin tarafından emilmez.
• İyileşme: Lazerden sonra genellikle bir süre cinsel perhiz istenir; radyofrekanstan sonra yüzeyde yara oluşmadığı için böyle bir kısıtlama bildirilmemiştir.

Hangi şikayetlerde gündeme gelir?

• Vajinal gevşeklik — doğum ya da yaşlanmayla birlikte esnekliğin azalması.
• Menopozun genitoüriner sendromu (GSM) — vajinal kuruluk, yanma ve cinsel ilişkide ağrı. Özellikle bölgesel östrojen kullanımının sakıncalı olduğu durumlarda (örneğin meme kanseri öyküsü) seçeneklerden biri olarak anılır.
• Hafif dereceli idrar kaçırma ve hafif sarkma — öksürme, hapşırma gibi anlarda kaçırma ve birinci ya da ikinci derece sarkmalarda.
• Dış dudaklarda gevşeme — cerrahi dışı sıkılaştırma amacıyla.
• Liken sklerozus gibi bazı deri sorunları — östrojen kullanılamayan hastalarda şikâyeti hafifletmek için.

Bu başlıkların her birinde kanıtı daha güçlü, öncelikli tedaviler vardır. Örneğin GSM'de bölgesel östrojen, idrar kaçırmada pelvik taban egzersizleri ilk sırada gelir. Radyofrekans bunların yerine değil, ancak uygun görüldüğü durumlarda gündeme gelir.

İşlem nasıl yapılıyor?

• Muayenehane şartlarında yapılan günübirlik bir işlemdir; anestezi gerekmediği bildirilmiştir.
• Vajina içi uygulama ortalama 20 dakika, dış bölge uygulaması ortalama 10 dakika sürer.
• Seans sayısı kullanılan cihaza göre değişir: bazı sistemlerde 4–6 hafta arayla üç seans önerilirken, bazılarında tek seans uygulanır. Kazanılan durumun korunması için yılda bir kez tekrar önerildiği bildirilmiştir.
• Etkinin asıl kısmı hemen görülmez: üçüncü haftadan sonra hissedilmeye başlar ve 3–4 ay boyunca gelişmeyi sürdürür.

Kimlere uygulanmaz?

• Kalp pili veya vücuda yerleştirilmiş elektronik cihaz taşıyanlar — cihaz elektromanyetik akım ürettiği için uygulanmaz.
• Gebelik ve doğum sonrası ilk üç ay.
• Aktif enfeksiyon — vajinit, idrar yolu enfeksiyonu, mantar, genital siğil veya uçuk lezyonu varken.
• Adet kanaması sırasında.
• Smear sonucu anormal olanlar ya da son bir yılda temiz sonucu bulunmayanlar.
• Genital bölge kanseri veya tanısı konmamış şüpheli bir doku değişikliği (lezyon) bulunanlar.
• İkinci derece ve üzeri sarkma — bu durumda yöntem yetersiz kalır; cerrahi onarım önerilir.
• Gerçekçi olmayan beklentisi olanlar ve değerlendirme gerektiren ruhsal durumlar.

Rahim içi araç (spiral) kullanımı bu işleme engel değildir; işlem öncesinde çıkarılması gerekmediği bildirilmiştir.

Bilinen yan etkileri

• Geçici ve hafif olanlar: uygulama bölgesinde kızarıklık (eritem), hassasiyet, hafif ödem (şişlik) ve karıncalanma.
• Kabarcıklanma: uygulama süresi gereğinden uzun tutulursa vajina girişinde küçük kabarcıklar oluşabilir; birkaç günde geriler.
• Isı yanığı: enerji denetimsiz verildiğinde ya da cihazın vücuda temas eden dönüş levhası cilde tam oturmadığında üçüncü dereceye kadar varabilen yanık bildirilmiştir. Bu risk, hastanın başka bir ameliyat nedeniyle anestezi altında olduğu ve ağrıyı hissedemediği durumlarda artar.
• Doku kaybı: çok seyrek de olsa yara izi gelişimi ve cilt altı yağ dokusunda erime (atrofi) bildirilmiştir.
• Duyu değişimi: seyrek olarak geçici uyuşma ya da tam tersine aşırı duyarlılık görülebilir.