Smear Testi Nasıl Yapılır? Yetersiz Örnek Ne Demek?
Smear testi nasıl yapılır, muayene sırasında rahat etmek için neler yapılır, sonuç "yetersiz örnek" çıkarsa ve smear anormal gelirse sonraki adım nedir.
Kısa cevap: Smear testi, muayene sırasında rahim ağzından küçük bir fırçayla hücre örneği alınarak yapılır. Örnek laboratuvarda incelenir. Sonuç "yetersiz örnek" gelirse test tekrarlanır, anormal gelirse risk düzeyine göre takip veya kolposkopi planlanır.
Smear Testi Nasıl Yapılır?
Muayene masasında sırtüstü uzanırsınız. Hekim, rahim ağzını görmek için spekülüm (vajinanın duvarlarını hafifçe açan, muayenede kullanılan alet) yerleştirir. Uygun en küçük ölçüdeki spekülüm seçilir ve yerleştirilmeden önce ısıtılır. Kayganlaştırıcı gerekirse spekülümün dış yüzeyine çok az miktarda jel sürülür; bu miktarın smear sonucunu bozmadığı ve yetersiz örnek oranını artırmadığı bildirilmiştir.
Hücre örneği, plastik bir spatula ile birlikte kullanılan yumuşak bir fırça ile alınır. Klasik yöntemde örnek bir lam üzerine sürülür. Sıvı bazlı sitolojide (hücrelerin özel bir sıvıya aktarıldığı yöntem) fırça, koruyucu sıvı dolu bir şişede çalkalanır. Bu tek örnekten aynı laboratuvarda HPV testi de çalışılabildiği için, sıvı bazlı sitolojide ek bir hazırlık ya da ikinci bir muayene gerekmez.
Muayene Sırasında Rahat Etmek İçin Neler Yapılır?
- Hekim, her adımdan önce ne hissedeceğinizi anlatır.
- Bacaklarınız üzengilere rahatça yerleştirilir; baş kısmının hafifçe kaldırılması karın kaslarının gevşemesini kolaylaştırır.
- Spekülüm yerleştirilmeden önce vajina girişindeki kasları gevşetmeniz istenir. Bu, özellikle ilk kez muayene olanlarda, ilişkisi seyrek olanlarda, ilişkide ağrı yaşayanlarda ve çok kaygılı olanlarda yerleştirmeyi kolaylaştırır.
Rahatsız hissettiğinizde bunu hekiminize söylemeniz, işlemin ritmini ayarlamasına yardımcı olur.
Adet, Kanama veya Akıntı Varken Smear Alınır mı?
Hafif kanamada işlem yapılabilir. Ağır kanama varsa muayene çoğunlukla ertelenir, çünkü kan hücrelerin görünümünü örter. Belirgin iltihap ya da enfeksiyon bulguları da hücreleri örtebilir; bu durumda önce iltihabı azaltan bir tedavi uygulanıp testin tekrarlanması uygun olabilir. Hangi gün ve hangi koşulda test yaptırılacağına, ilişki veya vajinal ilaç kullanımı gibi hazırlık ayrıntılarına hekiminiz sizin durumunuza göre karar verir.
"Yetersiz Örnek" Sonucu Ne Demek?
Bu sonuç, laboratuvarın hücreleri güvenle değerlendiremediği anlamına gelir; yani test "normal" ya da "anormal" olarak yorumlanamamıştır. Başlıca nedenleri:
- Örnekte hücre sayısının az olması
- Kan, yoğun akıntı, mukus (sümüksü salgı) veya iltihabın hücreleri örtmesi
- Örneğin lam üzerine kalın sürülmesi (klasik yöntemde)
Sıvı bazlı sitoloji, hücreleri kan ve iltihap hücrelerinden ayırdığı için yetersiz örnek oranını belirgin biçimde azaltır.
Sonraki adım: Yetersiz sonuçta test, mümkün olan en kısa sürede ve en geç 4 ay içinde tekrarlanır. Üst üste iki kez yetersiz sonuç çıkarsa hekim kolposkopiye (rahim ağzının büyüteçli cihazla incelenmesi) yönlendirir. Yetersiz örnek, bir hastalık bulgusu değil, yalnızca örneğin kalitesiyle ilgili bir sonuçtur.
Smear Anormal Çıkarsa Ne Olur?
Anormal sonuç kanser demek değildir. Güncel kılavuzlar, kararı yalnızca tek bir test sonucuna göre değil; sitoloji, HPV sonucu ve önceki tarama geçmişini birlikte değerlendirerek, kişinin ileri düzey hücre değişikliği riskine göre verir:
- Risk düşükse: Kolposkopiye gerek olmadan bir yıl ya da üç yıl sonra kontrol testi planlanır.
- Risk belirli bir düzeyi aşarsa: Kolposkopi önerilir; gerekirse küçük bir doku örneği (biyopsi) alınır.
- Risk çok yüksekse: Bazı durumlarda biyopsi sonucunu beklemeden rahim ağzındaki değişen dokunun çıkarılması gündeme gelebilir.
Kolposkopinin nasıl yapıldığını kolposkopi nedir, işlem sırasında ne olur yazısında, smear ile HPV testinin farkını smear testi ile HPV testi arasındaki fark nedir yazısında bulabilirsiniz. Ayrıca smear ve HPV testi ve kolposkopi sayfaları da ilgili bilgileri içerir.
Sık Sorulan Sorular
Gebelikte smear testi yapılabilir mi?
Gebelikte de smear ve gerekirse kolposkopi değerlendirmesi, gebe olmayanlardakiyle aynı risk ölçütleri kullanılarak yapılabilir. Ancak gebelikte rahim ağzından iç kanaldan doku alınması gibi bazı ek işlemler uygulanmaz. Gebelikte hangi yaklaşımın uygun olduğunu hekiminiz belirler.
Sıvı bazlı sitoloji için ayrıca hazırlık gerekir mi?
Hayır. Tek bir örnek şişeye alınır ve aynı örnekten hem hücre incelemesi hem de HPV testi yapılabilir.
Smear yetersiz çıktıysa endişelenmeli miyim?
Hayır. Bu sonuç bir hastalık anlamına gelmez; örneğin değerlendirilememesi demektir. Test kısa süre içinde, en geç 4 ay içinde tekrarlanır.