Kolposkopi nedir?
Kolposkopi, rahim ağzının (serviks) kolposkop denen büyüteçli bir cihazla, işlem anında canlı olarak incelenmesidir. İncelemenin asıl hedefi rahim ağzının dönüşüm bölgesidir (transformasyon zonu) — hücre değişimlerinin başladığı, bu yüzden kanser öncüsü değişikliklerin en sık görüldüğü alan.
Kolposkopinin aradığı şey iki başlıkta toplanır: kanser öncüsü hücre değişiklikleri (kılavuzlarda CIN veya SIL olarak geçer) ve erken evre rahim ağzı kanseri.
Kolposkopi bir tanı değil, bir yönlendirme aracıdır. Kılavuzlar kolposkopiyi "risk değerlendirme aracı" olarak tanımlar: kesin tanıyı kolposkopi değil, o sırada alınan biyopsinin patoloji sonucu koyar.
İşlem sırasında ne olur?
Kolposkopi, jinekolojik muayenenin yapıldığı pozisyonda gerçekleştirilir. İnceleme büyütme ve aydınlatma üzerine kuruludur; bunlar kolposkopinin temel unsurlarıdır.
- Rahim ağzı görünür hâle getirilir ve büyüteç altında değerlendirilir.
- Rahim ağzına %3–5 yoğunlukta asetik asit (seyreltilmiş sirke çözeltisi) uygulanır. Şüpheli dokular geçici olarak beyazlaşır; buna aseto-beyaz alan denir.
- Gerektiğinde Lugol iyot çözeltisi uygulanarak dokunun boya tutup tutmadığına bakılır.
- Hekim; asetik aside verilen yanıtı, lezyonun (doku değişikliği) sınır özelliklerini, yüzey görünümünü, boyutunu, damar desenini ve iyot tutulumunu birlikte değerlendirir.
- Şüpheli alan varsa oradan hedefli biyopsi (küçük doku örneği) alınır.
Biyopsi neden ve kaç yerden alınır?
Kolposkopik izlenimin gözle değerlendirmeye dayanması nedeniyle tek başına yeterince kesin olmadığı bilinmektedir. Bu nedenle kılavuzlar, görülen tüm şüpheli alanlardan biyopsi alınmasını önerir.
Lezyon varlığında, en ileri düzeydeki hastalığı yakalayabilmek için genellikle 2–4 ayrı noktadan hedefli biyopsi alınır. Kolposkopik görünümün normal olduğu düşük riskli kişilerde biyopsi almaktan kaçınılması kabul edilebilir bir yaklaşımdır.
Yüksek dereceli hastalık lehine güçlü bulgu olan seçilmiş yüksek riskli durumlarda, kolposkopinin hemen ardından dönüşüm bölgesinin tamamının çıkarılması (halka/loop ile eksizyon (cerrahi olarak çıkarma)) gündeme gelebilir; bu durumda tanı ve tedavi aynı seansta yapılmış olur.
Kolposkopi ne kazandırır?
Kolposkopi 1970'lerde kullanıma girmeden önce, rahim ağzı hücre incelemesinde belirgin bozukluk saptanan kadınların neredeyse tamamına hem tanı hem tedavi amacıyla koni biyopsisi veya rahmin alınması uygulanıyordu.
Hedefli biyopsiyle birlikte kolposkopi iki şeyi aynı anda sağladı: hastalık varsa doğru şekilde saptanması, yokken de bunun güvenle gösterilebilmesi. Sonuç, doku çıkarma işlemlerinin sayısında belirgin azalma oldu; bu işlemler artık yalnızca gerçekten kanser öncüsü değişikliği doğrulanmış ya da gizli kanser açısından yüksek riskli kişilerle sınırlandı.
Bunun pratik karşılığı şudur: ilerleme olasılığı düşük değişiklikler gereksiz yere ameliyat edilmek yerine izlenebilir, ileri düzeydeki hastalık ise zamanında tedavi edilir.
Yarar ve riskin birlikte değerlendirilmesi
Her tıbbi işlemde olduğu gibi kolposkopide de yarar ve olası zarar, kişinin kendi durumu içinde birlikte tartılmalıdır. Kolposkopinin başlıca yararı, kanser öncüsü değişikliklerin ve erken evre kanserin doğru şekilde saptanabilmesidir.
Her cerrahi işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden ayrıntılı görüş almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Kolposkopi neden isteniyor, kanser olduğum anlamına mı geliyor?
Hayır. Kolposkopi kanser tanısı konduğu için değil, riskin ölçülmesi için yapılır. Kılavuzlar kolposkopiyi bir risk değerlendirme aracı olarak tanımlar: sonrasında tedavi mi, biyopsi mi, yoksa yalnızca izlem mi gerektiğine yön verir. Hastalık olmadığının güvenle gösterilebilmesi de kolposkopinin sağladığı yararlardan biridir.
İşlem sırasında rahim ağzına ne sürülüyor?
Önce %3–5 yoğunlukta asetik asit uygulanır; bu seyreltilmiş bir sirke çözeltisidir ve şüpheli alanların geçici olarak beyazlaşmasını sağlar. Gerektiğinde ayrıca Lugol iyot çözeltisi kullanılarak dokunun boyayı tutup tutmadığına bakılır. Bu iki uygulama, biyopsinin doğru noktadan alınmasına yön verir.
Kolposkopide mutlaka biyopsi alınır mı?
Her zaman değil. Kolposkopik görünümün normal olduğu düşük riskli kişilerde biyopsi alınmaması kabul edilebilir bir yaklaşımdır. Şüpheli alan görüldüğünde ise, en ileri düzeydeki değişikliği kaçırmamak için genellikle 2–4 noktadan hedefli biyopsi alınır.
Kolposkopi sonucu kesin tanı mıdır?
Hayır. Kolposkopik izlenim gözle yapılan bir değerlendirmedir ve tek başına kesin kabul edilmez; bu nedenle şüpheli alanların biyopsi ile örneklenmesi önerilir. Kesin tanıyı biyopsinin patoloji (doku) incelemesi koyar.
Kolposkopi sırasında tedavi de yapılabilir mi?
Seçilmiş durumlarda evet. Yüksek dereceli hastalık lehine güçlü bulgu bulunan yüksek riskli kişilerde, kolposkopinin hemen ardından dönüşüm bölgesinin halka (loop) ile çıkarılması yapılabilir; böylece tanı ve tedavi aynı seansta gerçekleşir. Bu, herkes için geçerli bir uygulama değildir; kararı kendi bulgularınız belirler.
Kolposkopi sadece rahim ağzı için mi kullanılır?
Kolposkopinin vajina ve vulva değerlendirmesi gibi başka kullanım alanları da vardır. Ancak bu sayfada anlatılan, rahim ağzı kanserinin önlenmesi kapsamındaki kolposkopik değerlendirmedir.
Kaynaklar
- ASCCP Colposcopy Standards — Kolposkopinin tanımı, tekniği, biyopsi sayısı ve risk değerlendirme aracı olarak rolü. Çalışma grubu önerileri IFCPC 16. Dünya Kongresi'nde (Orlando, 2017) sunulmuştur.
Bu sayfadaki bilgiler yukarıda belirtilen ulusal ve uluslararası rehberlere dayanılarak hazırlanmıştır. Rehberler güncellendiğinde sayfa içeriği gözden geçirilir.
Muayene ve İletişim Bilgileri
Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Kendi durumunuz için hekiminize danışabilirsiniz.
- HekimOp. Dr. Murat Alpay — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
- AdresOp. Dr. Murat Alpay Muayenehanesi, Tekelioğlu Cd. No:51 B Kat:2, Filo Apt., 07160 Muratpaşa / Antalya
- Telefon0505 351 77 88
- SaatlerPazartesi – Cumartesi 09:00 – 18:00 · Pazar kapalı