Vajinal Akıntı

Vajina kendini nasıl korur?

Sağlıklı vajinada Lactobacillus adı verilen yararlı bakteriler bulunur. Bu bakteriler hücrelerdeki şekeri (glikojen) parçalayarak laktik asit üretir ve ortamı asidik tutar (pH 3,8–4,2). Bu asitlik, hastalık yapıcı mikropların çoğalmasını engelleyen doğal bir koruma kalkanıdır.

Bu denge; antibiyotik kullanımı, vajinal duş, hormon değişiklikleri ya da dışarıdan bir mikrobun girmesiyle bozulduğunda vajina iltihabı (vajinit) gelişir.

Normal akıntı nasıldır?

• Miktar: genellikle azdır.
• Görünüm: berrak ya da beyaz, topaklı olabilir; vajina duvarlarına yapışmaz, aşağıda toplanır.
• Koku: yoktur.
• Eşlik eden şikayet: kaşıntı, yanma, tahriş ya da idrar yaparken sızı görülmez.

Adet döngüsünün ortasında (yumurtlama döneminde) östrojenin artmasına bağlı olarak akıntı geçici olarak artabilir ve daha sulu, uzayan bir kıvam alabilir — bu tamamen normaldir.

En sık görülen üç enfeksiyon

Bakteriyel vajinoz

• Görünüm: artmış, ince, sulu, gri-beyaz; vajina duvarlarını ince bir tabaka hâlinde kaplar.
• Koku: tipiktir — balık benzeri. Cinsel ilişki sonrasında ve adet döneminde belirginleşir.
• Ayırt edici nokta: gerçek bir iltihap olmadığı için belirgin kızarıklık, şişlik ya da şiddetli kaşıntı genellikle görülmez.

Mantar enfeksiyonu

• Görünüm: kalın, beyaz, süzme peynir benzeri kümeler hâlinde; duvarlara sıkıca yapışık plaklar (kabarık yamalar) oluşturur.
• Koku: yoktur — balık kokusu kesinlikle bulunmaz.
• Ayırt edici nokta: şiddetli kaşıntı ön plandadır. Yanma, tahriş, dış bölgede şişlik ve kızarıklık, idrar dış bölgeye değdiğinde artan yanma ve cinsel ilişkide ağrı (disparoni) eşlik eder.

Trikomoniyaz

• Görünüm: belirgin artmış, sulu, bol ve köpüklü; sarı-yeşil ya da grimsi renkte.
• Koku: kötüdür.
• Ayırt edici nokta: yoğun kaşıntı ve yanma, idrar yaparken yanma, cinsel ilişkide ağrı ve bazen ilişki sonrası lekelenme. Muayenede vajina yüzeyi kırmızı ve şiştir; olguların yaklaşık %10'unda rahim ağzında noktasal kanama odakları görülür.
• Bu bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur — diğer ikisinden ayrılan en önemli yanı budur.

Neden kendi kendinize tanı koymamalısınız?

Muayenede yapılanlar basit ve hızlıdır: akıntının görünümü değerlendirilir, asitlik (pH) ölçülür, koku testi yapılır ve örnek mikroskopta incelenir. Bu birkaç adım, üç tabloyu birbirinden ayırmaya yeter.

• Bakteriyel vajinozda tanı belirli ölçütlerin birlikte değerlendirilmesiyle konur. Bakteri kültürünün bu tanıda yeri yoktur — çünkü sorumlu tutulan bakteri sağlıklı kadınların %50–60'ında da normal florada bulunabilir.
• Mantarda mikroskop incelemesi yeterlidir. Şikayet olduğu hâlde mikroskopta bulgu yoksa ya da yılda dörtten fazla yineliyorsa, hangi türün sorumlu olduğunu belirlemek için kültür yapılmalıdır.
• Trikomoniyazda mikroskobun yakalama gücü sınırlıdır (%51–70). Bu nedenle en duyarlı yöntem, doğruluğu %95'in üzerinde olan moleküler testlerdir.

Tedavide bilinmesi gereken fark: partner tedavisi

Tedavi tamamen etkene göre planlanır ve reçeteyle yürütülür. Ancak partner konusunda üç tablo birbirinden ayrılır:

• Bakteriyel vajinoz: erkek partnerin tedavi edilmesinin yinelemeyi azaltmadığı gösterilmiştir — partner tedavisi önerilmez.
• Mantar: partner tedavisi rutin olarak önerilmez.
• Trikomoniyaz: partner tedavisi zorunludur. Cinsel yolla bulaştığı için partnerlerin belirti olup olmadığına bakılmaksızın aynı anda tedavi edilmesi gerekir. Tedavi bitip şikayetler geçene kadar cinsel temastan kaçınılmalıdır.

Trikomoniyazda bölgesel (krem/jel) tedavi önerilmez; etkin madde gerekli bölgelere yeterince ulaşamadığı için başarısızlık oranı yüksektir.

Hangi durumlarda gecikmeden başvurmalısınız?

Aşağıdakilerden biri varsa eczaneden alınan ilaçlarla zaman kaybetmeyin:

1. Gebelik. Gebelikte geçirilen bakteriyel vajinoz ve trikomoniyaz; suyun erken gelmesine, erken doğuma ve düşük doğum ağırlığına yol açabilir.
2. Ateş, titreme ve şiddetli kasık ağrısı. Enfeksiyon rahim ve tüplere yayılmış olabilir; bu, kısırlık riski taşıyan bir tablonun habercisidir.
3. Kanlı, pembe ya da kahverengi akıntı veya ilişki sonrası lekelenme — rahim ağzının değerlendirilmesi gerekir.
4. Menopoz sonrası başlayan her türlü akıntı. Mutlaka incelenmelidir.
5. Reçetesiz ilaca yanıt alınamaması: 3 gün içinde şikayet gerilemiyorsa ya da tedaviden hemen sonra yineliyorsa dirençli bir tür söz konusu olabilir.