Kısaca: Spiral (rahim içi araç), rahmin içine yerleştirilen T biçiminde küçük bir araçtır ve %99'un üzerinde koruma sağlar. İki türü vardır: hormon içermeyen bakırlı spiral ve az miktarda hormon salan hormonlu spiral. Muayenehane koşullarında takılır; işlem sırasında kramp hissedilebilir. Doğum yapmamış kadınlara da takılabilir. Çıkarıldıktan sonra doğurganlık hızla geri döner; rahim delinmesi ve aracın atılması seyrek görülen risklerdir.
Spiral nedir, bakırlı ve hormonlu spiral arasındaki fark nedir?
- Bakırlı spiral: hormon içermez. Rahim içine saldığı bakır, spermlerin hareketini ve yumurtayı dölleme yeteneğini bozar. Yumurtlamayı durdurmaz; doğal adet döngüsü sürer.
- Hormonlu spiral: rahim içine düzenli olarak çok az miktarda progestin (levonorgestrel) hormonu salar. Rahim ağzı salgısını koyulaştırarak spermlerin geçişini zorlaştırır ve rahim iç zarını inceltir. Kadınların çoğunda yumurtlama devam eder.
Ne kadar süre kullanılır? Bakırlı spiraller modeline göre 3 ila 10 yıl, hormonlu spiraller içerdiği hormon miktarına göre 3 ila 6 yıl kullanılır; bazı modellerde korumanın 7 yıla kadar sürdüğünü gösteren çalışmalar vardır.
Ne kadar korur? Her iki tür de %99'un üzerinde koruma sağlar. İlk bir yılda gebelik görülme oranı bakırlı spiralde yaklaşık binde 6–8, hormonlu spiralde binde 1–2'dir. Etkisi kullanıcının bir şey hatırlamasına bağlı olmadığı için geri dönüşlü yöntemler arasında en etkili olanlardandır.
Diğer yöntemlerle karşılaştırma için doğum kontrol yöntemleri yazısına bakabilirsiniz.
Spiral kimlere uygundur?
Uzun süreli, geri dönüşlü ve günlük ilaç almayı gerektirmeyen bir yöntem isteyen kadınların büyük çoğunluğu için uygundur.
- Doğum yapmamış kadınlar ve gençler: güncel rehberler spiralin bu gruplarda da uygun ve güvenle kullanılabilen bir seçenek olduğunu belirtir. Daha küçük gövdeli modeller vardır.
- Emziren anneler: spiral anne sütünün miktarını ve kalitesini bozmaz.
- Östrojen kullanamayanlar: 35 yaş üstünde sigara içenler, pıhtı öyküsü olanlar ve şeker hastaları için uygun bir seçenektir.
- Adet kanaması yoğun ya da adeti çok sancılı olanlar: hormonlu spiral bu şikâyetlerin tedavisinde de kullanılır.
Spiral kimlere takılmaz?
- Gebelik varsa ya da gebelik şüphesi dışlanmadıysa.
- Nedeni henüz araştırılmamış anormal vajinal kanama varsa.
- Aktif pelvik enfeksiyon (rahim ve tüplerin iltihabı), iltihaplı rahim ağzı akıntısı ya da tedavi edilmemiş klamidya ve belsoğukluğu varsa; son 3 ayda doğum ya da düşük sonrası rahim içi enfeksiyon geçirildiyse.
- Rahim boşluğunun şeklini belirgin biçimde bozan doğumsal bir farklılık ya da büyük miyom varsa.
- Rahim ağzı ya da rahim içi kanserinde.
- Yalnızca bakırlı spiral için: bakır alerjisi ve Wilson hastalığı (vücutta bakır birikmesi). Adeti zaten yoğun ya da sancılı olanlarda bakırlı spiral şikâyeti artırabileceği için ilk tercih değildir.
- Yalnızca hormonlu spiral için: meme kanseri (şimdi ya da geçmişte) ve aktif karaciğer hastalığı.
Spiral ne zaman takılır?
- Adet döneminde ya da başka bir günde: gebelik olasılığının düşük olduğu adet günleri sık tercih edilir. Gebelik olmadığından emin olunabiliyorsa döngünün herhangi bir gününde takılabilir.
- Doğumdan sonra: rahmin eski boyutuna döndüğü 4–6. haftadan sonra takıldığında aracın atılma olasılığı en düşüktür. Doğumdan hemen sonra da takılabilir, ancak atılma olasılığı daha yüksektir.
- Düşük ya da kürtaj sonrası: enfeksiyon bulgusu yoksa ilk üç aylık bir gebeliğin sonlanmasından hemen sonra takılabilir. Ayrıntı için kürtaj sayfasına bakabilirsiniz.
- Acil korunma için: bakırlı spiral, korunmasız ilişkiden sonraki 5 gün içinde takıldığında acil korunma sağlar ve ardından uzun süreli korunma olarak kalır.
Takılmadan önce hangi muayene ve testler yapılır?
- Görüşme: geçirilmiş hastalıklar, adet düzeni ve yöntemin size uygun olup olmadığı konuşulur; olası yan etkiler anlatılır ve yazılı onam alınır.
- Gebeliğin dışlanması: öyküyle ve gerektiğinde gebelik testiyle.
- Jinekolojik muayene: rahmin büyüklüğü, şekli ve yönü değerlendirilir; rahim ağzında iltihap olup olmadığına bakılır.
- Enfeksiyon testleri: herkese rutin olarak gerekmez; risk taşıyan kişilerde klamidya ve belsoğukluğu taraması yapılır.
- Ultrason: rutin olarak şart değildir; rahimde şekil farklılığı şüphesi varsa yapılır.
Spiral nasıl takılır, işlem ağrılı mı?
Spiral muayenehane koşullarında, genellikle uyutulmadan takılır:
- Muayene masasında rahmin konumu elle kontrol edilir.
- Spekulum (muayenede kullanılan alet) yerleştirilir, rahim ağzı antiseptik bir sıvıyla temizlenir.
- Rahim içinin derinliği ince bir çubukla ölçülür.
- Spiral, ince bir tüpün içinde rahmin tepesine kadar ilerletilir ve kolları açılarak bırakılır.
- Ucundaki ince ipler rahim ağzından birkaç santimetre dışarıda kalacak biçimde kesilir.
İşlem sırasında kramp ve rahatsızlık hissedilebilir. Rahim ağzına uygulanan uyuşturucu krem ya da uyuşturucu iğne ağrıyı azaltmada yardımcıdır. İşlemden sonra oluşan kramplar için ağrı kesici etkilidir. Nadiren bayılma hissi olabildiği için işlemden sonra 10–15 dakika dinlenmeniz istenir.
Takıldıktan sonra ne beklenir, kontrol ne zaman?
- İlk saatlerde, bazen birkaç güne uzayan adet sancısına benzer kramp, hafif kanama ya da lekelenme olabilir.
- Bakırlı spiral hemen korur. Hormonlu spiral adetin ilk 7 günü dışında takıldıysa 7 gün ek korunma önerilir.
- Takılan spiralin türü ve tarihi size yazılı olarak verilir. İplerin yerinde olup olmadığını her adetten sonra parmağınızla nasıl kontrol edeceğiniz gösterilir.
- Kontrol: genellikle ilk adetten sonra ya da işlemden 3–6 hafta sonra yapılır; iplerin yerinde olduğu doğrulanır.
Spiral adet düzenini nasıl etkiler?
- Bakırlı spiral: özellikle ilk 3–6 ayda adet kanamasını artırabilir, adeti ortalama bir buçuk gün uzatabilir, ara lekelenme ve sancıyı artırabilir. Bu şikâyetler çoğunlukla birkaç ayda azalır.
- Hormonlu spiral: ilk 3–6 ayda düzensiz lekelenme sıktır. Sonrasında kanama belirgin biçimde azalır ve sancı hafifler. Zamanla kullanıcıların bir bölümünde adet kanaması tamamen kesilebilir.
Spiralin riskleri nelerdir?
- Rahim delinmesi: genellikle takılma sırasında olur; yaklaşık 1.000 işlemde 1–2 kez görülür. Emziren kadınlarda bu risk daha yüksektir.
- Atılma: spiral ilk yılda kadınların yaklaşık %2–5'inde kendiliğinden rahimden dışarı çıkabilir; en sık ilk aylarda ve adet sırasında olur.
- Enfeksiyon: spiral uzun dönemde enfeksiyon riskini artırmaz. Risk yalnızca takılmayı izleyen ilk bir ay içinde geçici olarak yükselir ve bu dönemde bile seyrektir.
- Dış gebelik: spiral gebeliği çok yüksek oranda önlediği için dış gebelik de korunmayan kadınlara göre daha az görülür. Ancak spiral varken çok nadiren gebelik oluşursa bunun dış gebelik olma olasılığı yüksektir; bu yüzden adet gecikmesi önemsenmelidir. Ayrıntı için dış gebelik sayfasına bakabilirsiniz.
Hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?
- İpleri hissedemiyorsanız, ipler eskisinden uzun ya da kısa geliyorsa, spiralin sert ucunu hissediyorsanız.
- Ateş, titreme ya da kötü kokulu akıntı olursa.
- Ağrı kesiciyle geçmeyen, şiddetli ya da giderek artan kasık ağrısı olursa.
- Adetinizden belirgin biçimde yoğun ya da uzun süren kanama olursa.
- Adetiniz gecikirse, özellikle kasık ağrısı ve lekelenme eşlik ediyorsa.
Spiral nasıl çıkarılır, sonrasında gebe kalınır mı?
Spiral, gebelik istendiğinde ya da süresi dolduğunda her zaman çıkarılabilir. Rahim ağzındaki ipler ince bir aletle nazikçe çekilir; istenirse aynı muayenede yenisi takılabilir.
Hem bakırlı hem hormonlu spiral çıkarıldıktan sonra doğurganlık hızla geri döner ve spiral kullanmış olmak kısırlığa yol açmaz. Çıkarıldıktan sonraki bir yıl içindeki gebelik oranları, hiç doğum kontrolü kullanmamış kadınlarınkine benzerdir. Spiralle ilgili yaygın yanlış inanışlar için spiral hakkında yanlış bilinenler yazısına bakabilirsiniz.
Antalya'da spiral taktırma fiyatları neye göre değişir?
Fiyatı belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Seçilen spiralin türü (bakırlı ya da hormonlu)
- İşlem öncesinde gereken muayene ve testler
- İşlem sırasında kullanılan uyuşturma yöntemi
- Sonrasındaki kontrol muayenesi
Kendi durumunuza ilişkin bilgi muayene sonrasında netleşir. Sağlık hizmetlerinde tanıtım ve bilgilendirme yönetmeliği gereği bu sitede fiyat bilgisi paylaşılmaz.
Her cerrahi işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden ayrıntılı görüş almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Spiral takılırken acı olur mu?
İşlem sırasında kramp ve rahatsızlık hissedilebilir. Rahim ağzına uygulanan uyuşturucu krem ya da uyuşturucu iğne ağrıyı azaltmada yardımcıdır. Sonrasında birkaç saat, bazen birkaç gün süren adet sancısına benzer kramplar için ağrı kesici etkilidir.
Doğum yapmamış kadına spiral takılır mı?
Evet. Güncel rehberler spiralin doğum yapmamış kadınlarda ve gençlerde de uygun ve güvenle kullanılabilen bir seçenek olduğunu belirtir. Rahim boşluğu küçük olanlar için daha küçük gövdeli modeller vardır.
Spiral kaç yıl kalır?
Türüne göre değişir. Bakırlı spiraller modeline göre 3 ila 10 yıl, hormonlu spiraller içerdiği hormon miktarına göre 3 ila 6 yıl kullanılır. Süresi dolmadan da istenildiği zaman çıkarılabilir.
Spiral kısırlık yapar mı?
Hayır. Spiral çıkarıldıktan sonra doğurganlık hızla geri döner. Çıkarıldıktan sonraki bir yıl içindeki gebelik oranları, hiç doğum kontrolü kullanmamış kadınlarınkine benzerdir.
Spiral takıldıktan ne kadar sonra korur?
Bakırlı spiral takıldığı andan itibaren korur. Hormonlu spiral adetin ilk 7 günü içinde takıldıysa hemen korur; başka bir günde takıldıysa 7 gün ek korunma önerilir.
Spiral adet olmadan takılır mı?
Takılabilir. Adet günleri gebelik olasılığı düşük olduğu için sık tercih edilir; ancak gebelik olmadığından emin olunabiliyorsa spiral adet döngüsünün herhangi bir gününde takılabilir.
Emzirirken spiral takılır mı?
Evet. Spiral anne sütünün miktarını ve kalitesini bozmaz. Doğumdan sonra rahmin eski boyutuna döndüğü 4–6. haftadan itibaren takıldığında aracın atılma olasılığı en düşüktür; emziren kadınlarda rahim delinmesi riski daha yüksek olduğu için işlem dikkatle yapılır.
Antalya'da spiral taktırmak ne kadar tutar?
Mevzuat gereği internette rakam paylaşılmaz. Maliyet; seçilen spiralin türü, işlem öncesinde gereken muayene ve testler ile kontrol muayenesi gibi etkenlere göre kişiden kişiye değişir ve muayeneden sonra netleşir.
Antalya'da spiral (rahim içi araç) takılması nerede yapılır, hangi doktor yapar?
Spiral (rahim içi araç) takılması için muayene, değerlendirme ve planlama Antalya Muratpaşa'da, Fener Mahallesi'ndeki (Lara) muayenehanede Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Murat Alpay tarafından yapılır. İşlemin size uygun olup olmadığı, nerede ve nasıl yapılacağı muayene bulgularına göre belirlenir.
Kaynaklar
- Hoffman BL ve ark. Williams Gynecology. McGraw-Hill — spiral türleri, etki süreleri, uygun olan ve olmayan durumlar, takılma zamanı.
- Berek JS (ed.). Berek & Novak's Gynecology. Wolters Kluwer — takılmaması gereken durumlar, riskler.
- Cunningham FG ve ark. Williams Obstetrics. McGraw-Hill — doğum sonrası takılma ve atılma oranları.
- Casanova R ve ark. Beckmann and Ling's Obstetrics and Gynecology. Wolters Kluwer — koruyuculuk oranları, doğum yapmamış kadınlarda kullanım.
- Callahan T, Caughey AB. Blueprints Obstetrics & Gynecology. Wolters Kluwer — etki mekanizması.
- ISUOG Practice Guidelines (2025) — spiral yerleştirmede ultrason eşliği.
Bu sayfadaki bilgiler yukarıda belirtilen ulusal ve uluslararası rehberlere dayanılarak hazırlanmıştır. Rehberler güncellendiğinde sayfa içeriği gözden geçirilir.
Muayene ve İletişim Bilgileri
Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Kendi durumunuz için hekiminize danışabilirsiniz.
- HekimOp. Dr. Murat Alpay — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
- AdresOp. Dr. Murat Alpay Muayenehanesi, Tekelioğlu Cd. No:51 B Kat:2, Filo Apt., 07160 Muratpaşa / Antalya
- Telefon0505 351 77 88
- SaatlerPazartesi – Cumartesi 09:00 – 18:00 · Pazar kapalı