İdrar Kaçırma

Tipleri

Doğru tedavi, doğru tiple başlar:

• Stres tipi: öksürme, hapşırma, gülme, egzersiz gibi karın içi basıncın arttığı durumlarda istemsiz kaçırma.
• Sıkışma tipi: aniden ortaya çıkan, ertelenmesi güç güçlü bir idrar hissi ile birlikte ya da hemen ardından gelen kaçırma.
• Karışık (mikst) tip: her ikisinin bir arada bulunması.
• Aşırı aktif mesane: sık idrara çıkma ve gece kalkma ile seyreden ani sıkışma hissi. Kaçırma eşlik edebilir ya da etmeyebilir.

Karışık tipte tedavi, en baskın olan şikayete göre yönlendirilir.

Değerlendirmede ne yapılır?

• Ayrıntılı öykü alınır, tip sınıflandırılır; yatkınlaştırıcı ve tetikleyici etkenler araştırılır.
• İdrar tahlili: idrar yolu enfeksiyonunu dışlamak için idrar çubuğu testi yapılır.
• Muayene: denetimli pelvik taban egzersizine başlamadan önce, kasları doğru kasabildiğinizi teyit etmek için vajinal muayene yapılır.
• Mesane günlüğü: hem çalışma hem boş zaman etkinliklerinizi kapsayacak biçimde en az 3 gün tutmanız istenir.
• İdrar sonrası kalan miktar: şüphe varsa sonda yerine ultrason tercih edilir — daha rahattır ve enfeksiyon riski taşımaz.

Hangi testler gereksizdir?

Mesane basınç ölçümü (ürodinamik test) ne zaman gerekir?

Öykü ve muayeneyle net biçimde stres tipi ya da stres baskın karışık tip saptanan kişilerde, ilk ameliyat öncesinde rutin ürodinamik test önerilmez. Ancak şu durumlarda ameliyat öncesi yapılması gerekir:

• Sıkışma baskın karışık tip ya da tipin belirsiz olması
• İdrar boşaltma güçlüğü şüphesi
• Eşlik eden pelvik organ sarkması
• Daha önce başarısız bir stres inkontinans ameliyatı geçirilmiş olması

İlk basamak: ilaçsız tedaviler

Pelvik taban kas eğitimi

Stres ya da karışık tipte ilk basamak tedavidir:

• En az 3 ay süren, denetimli bir program uygulanmalıdır.
• Program günde 3 kez, her seferinde en az 8 kasılma içermelidir.
• Kas çalışmasını ekrandan gösteren cihazlar rutin olarak önerilmez; yalnızca kendi başına kas kasılmasını başlatamayan kişilerde, uyumu desteklemek için düşünülür.

Mesane eğitimi

Sıkışma ya da karışık tipte ilk basamak olarak en az 6 hafta süren mesane eğitimi sunulmalıdır. Tek başına yeterli olmazsa ilaç tedavisiyle birleştirilebilir.

Yaşam biçimi

• Aşırı aktif mesanede kafeinin azaltılması önerilir.
• Sıvı alımı çok yüksek ya da çok düşükse düzenlenir.
• Vücut kitle indeksi 30'un üzerinde olanlara kilo verilmesi önerilir.

İlaç tedavileri

Sıkışma tipi ve aşırı aktif mesane

• Mesaneyi gevşeten ilaçlar (antikolinerjikler): ilk seçenektir. Başlamadan önce size şunlar anlatılmalıdır: ağız kuruluğu ve kabızlık gibi yan etkiler ilacın etki ettiğini gösterebilir; tam yarar için en az 4 hafta beklemek gerekir; bilişsel işlevler üzerindeki uzun vadeli etkiler belirsizdir. Yaşlı ve kırılgan kişilerde hızlı salınımlı oksibutininden kaçınılır. Ağızdan alınanlar tolere edilemezse deri yoluyla uygulanan biçimleri sunulabilir.
• Beta-3 agonistleri (mirabegron, vibegron): antikolinerjikler uygun değilse, etkisiz kalırsa ya da tolere edilemezse kullanılır.
• Desmopressin: özellikle yaşam kalitesini bozan gece idrara çıkma için düşünülebilir. Kistik fibrozis hastalarında dikkat edilir; 65 yaş üstü ve kalp-damar hastalığı olanlarda kaçınılır.
• Bölgesel (vajinal) östrojen: menopoza bağlı kuruluk, ağrılı ilişki ve tahriş gibi şikayetleri olup aynı zamanda aşırı aktif mesanesi bulunanlara sunulur.

Stres tipi

Duloksetin ilk basamakta kullanılmamalıdır; rutin olarak ikinci basamakta da sunulmaz. Yalnızca cerrahi istemeyen ya da cerrahiye uygun olmayan ve ilaç tedavisini tercih eden kişilerde, yan etkileri anlatılarak ikinci basamakta düşünülebilir.

Cerrahi

Ameliyat kararından önce tüm seçeneklerin üstünlükleri ve riskleri anlatılmalıdır. Kılavuz özellikle yama (mesh) malzemelerinin uzun vadeli komplikasyonlarının konuşulmasını vurgular.

Cerrahi, ilaçsız tedaviler ve uygun olduğunda ilaç tedavisi denendikten sonra gündeme gelir — ilk adım değildir.