Nedir, adı nereden gelir?
Adı Latince botulus (sosis) kelimesinden gelir. Botulinum toksin tip A 1946 yılında elde edilmiştir. 1960'lı ve 1970'li yıllarda şaşılık (strabismus) tedavisinde kullanılmış, ilk kez 1980 yılında tedavi amacıyla uygulanmıştır. Kaş arası çizgiler ve koltuk altı aşırı terlemesi için onay 2002 yılında verilmiştir.
Bu sayfada marka adı kullanılmamaktadır. Uygulamada kullanılan ürünün seçimi hekimin tıbbi değerlendirmesine bağlıdır.
Ruhsatlı kullanım alanları
Botulinum toksinin yalnızca kozmetik bir uygulama olmadığını bilmek yararlıdır. Ruhsatlı (onaylı) kullanım alanları şunlardır:
- Yetişkinlerde koltuk altı aşırı terlemesi (aksiller hiperhidroz)
- Kaş arası çizgiler (glabellar çizgiler)
- İnme sonrası yetişkin hastalarda kol spastisitesi
- İki yaş ve üzeri serebral palsi hastalarında spastisiteye bağlı dinamik equinus ayak deformitesi
- Yetişkinlerde blefarospazm (göz kapağı kasılması)
- Yetişkinlerde hemifasiyal spazm (yüzün yarısında kasılma)
Kozmetik uygulama alanları
Kozmetik amaçla değerlendirilen başlıca bölgeler şunlardır: yatay alın çizgileri, kaş arası (glabellar) çizgiler, kaz ayağı çizgileri, alt göz kapağı çizgileri, burun kenarı ("bunny") çizgileri, ağız çevresi çizgileri, sarkık ağız köşesi, lateral kaş yükseltmesi, çene kası (masseter), yüzdeki asimetri, boyun çizgileri ve platisma bantları. Ayrıca migren ve aşırı terleme de uygulama alanları arasındadır. Dekolte ve yanak çizgileri nadir uygulama alanlarıdır.
Bu alanların bir kısmı ruhsatlı endikasyon listesinin dışındadır. Hangi bölgenin sizin için uygun olduğu, beklentinizin gerçekçi olup olmadığı ve olası sonuçlar uygulama öncesinde hekiminizle ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.
Kimlere uygulanmaz?
Aşağıdaki durumlar botulinum toksin uygulaması için engel oluşturur:
- Gebelik ve emzirme dönemi
- Belirli ilaçların kullanımı: aminoglikozid grubu antibiyotikler, penisilamin, kinin, kalsiyum kanal blokerleri, magnezyum, siklosporin
- Alerjiye yatkınlık
- Sinir–kas hastalıkları: ALS, miyastenia gravis, Eaton-Lambert sendromu
- Uygulama bölgesinde enfeksiyon veya egzama gibi hastalıklar
- İltihabi deri hastalığı ve kanama bozukluğu
- Ruhsal açıdan dengede olmayan ve aşırı beklenti içindeki kişiler — beden algısı bozukluğu (dismorfik bozukluk), borderline kişilik, obsesif kompulsif bozukluk, narsisizm gibi durumlarda uygulama uygun görülmez
Bu nedenle uygulama öncesinde yalnızca cilt değil, beklentinin gerçekçiliği de değerlendirilir. Bu değerlendirme işlemin bir parçasıdır.
Uygulama süreci nasıl işler?
- Uygulama, olası yan etkiler ve etkinlik konusunda bilgilendirme yapılır.
- Yazılı bilgilendirilmiş onam formu alınır; kişisel verilerin korunması (KVKK) kapsamındaki bilgilendirme yapılır.
- Uygulama öncesi ve sonrası fotoğraflar dik oturur pozisyonda çekilir.
- Kaslar hem gevşek hem gergin hâlde değerlendirilir.
- Enjeksiyon noktaları ve dozu belirlenir.
- Gerekirse buz uygulaması yapılır; cilt alkol içermeyen bir ürünle temizlenir.
- Uygun teknikle uygulanır; işlem ve ürün lot numarası dosyaya kaydedilir.
Göz kapağı düşmesi (pitozis) olursa
Uygulamanın olası yan etkilerinden biri göz kapağının geçici olarak düşmesidir. Bu durumun yönetiminde alfa adrenerjik etkili göz damlaları kullanılabilir; günde 3–4 kez, 3–4 saat aralıklarla bir damla uygulanır. Ayrıca radyofrekans, ozon ve PRP uygulamaları da yönetim seçenekleri arasında sayılmaktadır. Bu bir hekim kararıdır; kendi başınıza damla kullanmayınız.
Her cerrahi işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden ayrıntılı görüş almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Botoks sadece kozmetik bir işlem mi?
Hayır. Botulinum toksinin ruhsatlı kullanım alanları arasında koltuk altı aşırı terlemesi, inme sonrası kol spastisitesi, serebral palside dinamik equinus ayak deformitesi, blefarospazm (göz kapağı kasılması) ve hemifasiyal spazm da vardır. Kozmetik kullanımdan çok önce, 1960–70'lerde şaşılık tedavisinde kullanılmaya başlanmıştır.
Yüzün her bölgesine uygulanabilir mi?
Kozmetik amaçla değerlendirilen pek çok bölge vardır — alın, kaş arası, kaz ayağı, alt göz kapağı, burun kenarı, ağız çevresi, sarkık ağız köşesi, çene kası, boyun çizgileri gibi. Ancak bu alanların bir kısmı ruhsatlı kullanım alanları listesinin dışındadır. Hangi bölgenin sizin için uygun olduğuna hekiminizle birlikte karar verilmelidir.
Gebelikte veya emzirirken uygulanabilir mi?
Hayır. Gebelik ve emzirme dönemi kontrendikasyondur (tedavinin sakıncalı olduğu durum); yani uygulama için engel oluşturan durumlar arasındadır.
Kullandığım ilaçlar uygulamaya engel olur mu?
Bazıları olabilir. Aminoglikozid grubu antibiyotikler, penisilamin, kinin, kalsiyum kanal blokerleri, magnezyum ve siklosporin kullanımı engel oluşturan durumlar arasında sayılır. Bu nedenle kullandığınız tüm ilaçları uygulama öncesinde bildirmeniz gerekir. Ayrıca ALS, miyastenia gravis, Eaton-Lambert sendromu gibi sinir–kas hastalıkları da engeldir.
Uygulamadan önce neden fotoğraf çekiliyor?
Uygulama öncesi ve sonrası fotoğraflar dik oturur pozisyonda çekilir; ayrıca kaslar hem gevşek hem gergin hâlde değerlendirilir. Bu, enjeksiyon noktalarının ve dozun doğru belirlenebilmesi ve sonucun karşılaştırılabilmesi içindir. Fotoğraflar ve işlem kaydı, ürünün lot numarasıyla birlikte dosyalanır.
Göz kapağım düşerse ne olur?
Göz kapağının geçici olarak düşmesi (pitozis) olası yan etkilerden biridir ve yönetilebilir bir durumdur. Alfa adrenerjik etkili göz damlaları günde 3–4 kez, 3–4 saat aralıklarla kullanılabilir; radyofrekans, ozon ve PRP uygulamaları da seçenekler arasındadır. Bu bir hekim kararıdır — kendi başınıza damla kullanmayınız, hekiminize başvurunuz.
Beklentimin uygulamaya engel olması mümkün mü?
Evet. Ruhsal açıdan dengede olmayan ve aşırı beklenti içindeki kişilerde — beden algısı bozukluğu, borderline kişilik, obsesif kompulsif bozukluk, narsisizm gibi durumlarda — uygulama uygun görülmez. Bu nedenle uygulama öncesi değerlendirme yalnızca cildi değil, beklentinin gerçekçiliğini de kapsar.
Kaynaklar
- Botulinum Toksin Uygulamaları — estetik ve kozmetik uygulamalar eğitim programı ders materyali. Tarihçe, ruhsatlı endikasyonlar, kozmetik uygulama alanları, kontrendikasyonlar, tedavi planlaması ve pitozis yönetimi bu kaynaktan alınmıştır.
Bu sayfadaki bilgiler yukarıda belirtilen ulusal ve uluslararası rehberlere dayanılarak hazırlanmıştır. Rehberler güncellendiğinde sayfa içeriği gözden geçirilir.
Muayene ve İletişim Bilgileri
Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Kendi durumunuz için hekiminize danışabilirsiniz.
- HekimOp. Dr. Murat Alpay — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
- AdresOp. Dr. Murat Alpay Muayenehanesi, Tekelioğlu Cd. No:51 B Kat:2, Filo Apt., 07160 Muratpaşa / Antalya
- Telefon0505 351 77 88
- SaatlerPazartesi – Cumartesi 09:00 – 18:00 · Pazar kapalı