# Gebelik Öncesi Danışma > Gebelik planlarken neler yapılmalı? Folik asit ve iyot, aşı durumu, kronik hastalıklar ve ilaçların gözden geçirilmesi, kilo, sigara ve alkol. Gebeliğe hazırlık, gebe kalındıktan sonra değil **öncesinde** başlar. Bazı önlemlerin etkili olabilmesi için **gebe kalmadan aylar önce** uygulanması gerekir — bu sayfa neyin ne zaman yapılması gerektiğini anlatır. **Kısaca:** Gebelik öncesi danışma, gebe kalmadan önce gebeliğe hazırlığın planlanmasıdır. Folik asit ve iyot desteği, aşı durumu, süregelen hastalıklar ve kullanılan ilaçlar, kilo, sigara ve alkol gözden geçirilir. Bazı önlemlerin etkili olabilmesi için gebe kalmadan aylar önce başlanması gerekir. İlaç değişiklikleri kendi başınıza değil, hekiminizle yapılır; sara ilaçları hekime danışmadan asla aniden bırakılmamalıdır. ## Folik asit Folik asit, bebekte **omurga ve beyin gelişim kusurlarının** riskini azaltmak için kullanılır. İki farklı doz vardır ve hangisinin size uygun olduğunu **hekiminiz belirler.** ### Standart doz Gebelik planlayan herkese **günde 400 mikrogram** önerilir. Gebelikten **önce başlanır** ve gebeliğin **ilk 12 haftası** boyunca sürdürülür. ### Yüksek doz Aşağıdaki durumlardan biri varsa **günde 5 miligram** gerekir ve gebelikten **en az 1–3 ay önce** başlanmalıdır: - Kendinizde, eşinizde, önceki gebeliklerinizde ya da ailenizde **omurga/beyin gelişim kusuru** öyküsü - **Fazla kilo** (vücut kitle indeksi 30'un üzerinde) - Geçirilmiş **obezite cerrahisi** - **Şeker hastalığı** - **Sara hastalığı** ve buna yönelik ilaç kullanımı - **Orak hücreli kansızlık** ya da akdeniz anemisi **Sık yapılan bir hata:** Nedeni açıklanamayan yineleyen düşük öyküsü olan kişilerde — yukarıdaki özel durumlar yoksa — **yüksek doz folik asit rutin olarak önerilmez.** ## İyot Gebelikten **3 ay önce** başlanarak günde **150 mikrogram** iyot desteği önerilir. Toplam günlük alımın **500 mikrogramı aşmaması** gerekir. ## Aşılar Aşı durumunun **gebelikten önce** gözden geçirilmesi kritiktir, çünkü bazı aşılar gebelikte yapılamaz. ### Gebelikte yapılamayan aşılar - **Kızamık-kızamıkçık-kabakulak** ve **suçiçeği** aşıları canlı virüs içerdiği için **gebelikte uygulanamaz.** - Bağışıklığı olmayanların bu aşıları **gebelikten önce** tamamlaması ve aşıdan sonra **en az 1 ay** gebelikten kaçınması gerekir. **Kaygıyı gidermek için önemli bir bilgi:** Farkında olmadan gebeyken canlı aşı yapılmış olması, **gebeliği sonlandırma nedeni değildir.** ### Gebelikte de güvenle yapılabilenler - **Grip** ve **COVID-19** aşıları gebelik öncesinde ya da gebeliğin herhangi bir döneminde güvenle yapılabilir. - **Boğmaca** aşısının **her gebelikte** yinelenmesi istenir. ## Süregelen hastalıklar ve ilaçlar Gebelik planlandığında kullanılan tüm ilaçlar gözden geçirilir; bebeğe zarar verebilecek olanlar **güvenli seçeneklerle değiştirilir.** ### Sara hastalığı İlaçların türü ve dozu **uzman eşliğinde** gözden geçirilmelidir. Bazı etken maddeler bebekte gelişim sorunları açısından daha yüksek risk taşır; çoklu ilaç kullanımı gebelik öncesinde en aza indirilir ve mümkünse tek ilaca geçilir. **Kritik uyarı:** Sara ilaçları **hiçbir zaman hekime danışmadan aniden bırakılmamalıdır.** Nöbet geçirmek, ilacın kendisinden daha büyük risk oluşturabilir. ### Tiroit hastalığı Tiroit bezi az çalışan kişilerde ilaç dozu, gebelik öncesinde **hedef değere getirilecek biçimde ayarlanır.** ### Gebelik planı başlar başlamaz değiştirilmesi gereken ilaçlar - Bazı **tansiyon ve böbrek ilaçları** (ACE inhibitörleri ve benzeri grup) - Orak hücreli kansızlıkta kullanılan bazı ilaçlar - Akdeniz anemisinde kullanılan ağızdan demir bağlayıcılar — **3 ay önce** bırakılmalıdır - **Kemik erimesi ilaçları** Bu değişiklikler **kendi başınıza değil, hekiminizle** yapılır. ## Kilo ### Fazla kilo Vücut kitle indeksinin 30'un üzerinde olması; düşük, gebelik zehirlenmesi, gebelik şekeri, pıhtı, ölü doğum ve bebekte gelişim kusuru riskini artırır. İyi haber şu: **gebelik öncesinde verilen kilo**, gebelik zehirlenmesi, ölü doğum ve iri bebek riskini **doğrudan azaltır** ve önceki sezaryen sonrası normal doğum şansını artırır. Kilo vermeye yardımcı ilaçların **gebelikte kullanılması önerilmez.** Bu nedenle kilo çalışması gebelikten **önce** planlanmalıdır. ### Aşırı zayıflık Vücut kitle indeksinin 18,5'in altında olması da ilk üç ayda düşük riskini ve bebekte büyüme geriliği olasılığını artırır. Kilo dengesinin sağlanması her iki yönde de önemlidir. ## Sigara ve alkol - **Sigara**, plasenta yetersizliği, erken doğum ve ölü doğum için **değiştirilebilir en önemli risk etkenidir.** Gebelik planlanırken **her iki eşin de** bırakması güçlü biçimde önerilir — babada sperm DNA hasarını önlemek için. - **Alkol**, gebelik kaybı ve bebekte kalıcı zihinsel ve bedensel hasar için kanıtlanmış bir risk etkenidir. Gebelik planlanırken **tümüyle bırakılmalıdır.** ## Sık Sorulan Sorular ### Folik asidi ne zaman ve ne kadar almalıyım? Standart öneri **günde 400 mikrogramdır**; gebelikten **önce başlanır** ve gebeliğin **ilk 12 haftası** boyunca sürdürülür. Ancak bazı durumlarda **günde 5 miligram** gerekir ve gebelikten **en az 1–3 ay önce** başlanmalıdır. Hangisinin size uygun olduğunu hekiminiz belirler. ### Yüksek doz folik asit kimlere gerekir? Kendinizde, eşinizde, önceki gebeliklerinizde ya da ailenizde **omurga/beyin gelişim kusuru** öyküsü varsa; **fazla kilo** (vücut kitle indeksi 30 üzeri), geçirilmiş obezite cerrahisi, **şeker hastalığı**, **sara hastalığı** ve ilaç kullanımı, orak hücreli kansızlık ya da akdeniz anemisi varsa. ### Düşük yaptım, yüksek doz folik asit almalı mıyım? Nedeni açıklanamayan yineleyen düşük öyküsünde — yukarıdaki özel durumlar (şeker hastalığı, sara vb.) yoksa — **yüksek doz folik asit rutin olarak önerilmez.** Bu sık yapılan bir hatadır. ### Hangi aşıları gebelikten önce yaptırmalıyım? **Kızamık-kızamıkçık-kabakulak** ve **suçiçeği** aşıları canlı virüs içerir ve **gebelikte uygulanamaz.** Bağışıklığınız yoksa bunları gebelikten önce tamamlamanız ve aşıdan sonra **en az 1 ay** gebelikten kaçınmanız gerekir. Grip ve COVID-19 aşıları ise gebelik öncesinde ya da sırasında güvenle yapılabilir; boğmaca aşısı **her gebelikte** yinelenir. ### Gebe olduğumu bilmeden aşı oldum, ne yapmalıyım? Öncelikle şunu bilin: farkında olmadan gebeyken canlı aşı yapılmış olması **gebeliği sonlandırma nedeni değildir.** Durumu hekiminize bildirin; izlem planınız buna göre yapılır. ### Sara ilacımı bırakmalı mıyım? **Kesinlikle kendi başınıza bırakmayın.** Sara ilaçları hiçbir zaman hekime danışmadan aniden bırakılmamalıdır — nöbet geçirmek, ilacın kendisinden daha büyük risk oluşturabilir. Doğru yol, gebelik planlanırken **uzman eşliğinde** ilaç türünün ve dozunun gözden geçirilmesidir. ### Kilo vermem gerekiyorsa ne zaman vermeliyim? **Gebelikten önce.** Gebelik öncesinde verilen kilo; gebelik zehirlenmesi, ölü doğum ve iri bebek riskini **doğrudan azaltır** ve önceki sezaryen sonrası normal doğum şansını artırır. Ayrıca kilo vermeye yardımcı ilaçların **gebelikte kullanılması önerilmez** — bu da hazırlığın önceden yapılmasını gerektirir. ### Zayıf olmak da risk mi? Evet. Vücut kitle indeksinin **18,5'in altında** olması ilk üç ayda düşük riskini ve bebekte büyüme geriliği olasılığını artırır. Kilo dengesi her iki yönde de önemlidir. ### Eşimin de bir şey yapması gerekiyor mu? Evet, özellikle sigara konusunda. Sigara plasenta yetersizliği, erken doğum ve ölü doğum için **değiştirilebilir en önemli risk etkenidir** ve gebelik planlanırken **her iki eşin de** bırakması önerilir — babada **sperm DNA hasarını** önlemek için. Alkol de gebelik planlanırken tümüyle bırakılmalıdır. ## Kaynaklar 1. RCOG kılavuzları — gebelikte obezite, epilepsi, tiroit hastalıkları, orak hücreli anemi ve talasemi yönetimi; gebelik öncesi ilaç gözden geçirme ve aşılama önerileri. 2. ESHRE Tekrarlayan Gebelik Kaybı Kılavuzu (2022 güncellemesi) — açıklanamayan yineleyen düşükte yüksek doz folik asidin yeri. 3. Gebelik öncesi folik asit ve iyot desteğine ilişkin ulusal ve uluslararası öneriler. Bu sayfadaki bilgiler yukarıda belirtilen ulusal ve uluslararası rehberlere dayanılarak hazırlanmıştır. Rehberler güncellendiğinde sayfa içeriği gözden geçirilir. ## Muayene ve İletişim Bilgileri Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Kendi durumunuz için hekiminize danışabilirsiniz. - **Hekim**Op. Dr. Murat Alpay — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı - **Adres**Op. Dr. Murat Alpay Muayenehanesi, Tekelioğlu Cd. No:51 B Kat:2, Filo Apt., 07160 Muratpaşa / Antalya - **Telefon**0505 351 77 88 - **Saatler**Pazartesi – Cumartesi 09:00 – 18:00 · Pazar kapalı [← Tüm tedaviler](https://www.muratalpay.com.tr/tedaviler/) --- Sayfanın asıl adresi: https://www.muratalpay.com.tr/tedaviler/gebelik-oncesi-danisma/ Son güncelleme: 2026-09-29 Op. Dr. Murat Alpay — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Murat Alpay Muayenehanesi, Tekelioğlu Cd. No:51 B Kat:2, Filo Apt., 07160 Muratpaşa / Antalya 0505 351 77 88 · Pazartesi – Cumartesi 09:00 – 18:00 · Pazar kapalı *Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz.*